Artikel verschenen in demens.nu/ Magazine jg14 nr2. Lees hier meer columns.
Achter tralies
Moreel consulenten van de Stichting voor Morele Bijstand aan Gevangenen getuigen over hun ervaringen.
Om privacyredenen getuigen moreel consulenten anoniem en zijn alle namen van gedetineerden schuilnamen.
Lees hier meer artikels over de morele dienstverlening bij SMBG.
Meer informatie over SMBG vind je hier.
Mark was een cliënt wiens vegetarische levenswijze regelmatig onderwerp van gesprek was, omdat in de gevangenis waar hij verbleef het vegetarische menu niet volledig vegetarisch was. Zo kreeg hij wekelijks een paar keer vis aangeboden, maar die wilde hij niet en dus nam hij die ook niet aan tijdens de etensbedeling.
Op een dag zag ik dat de deur van het inrichtingshoofd van de gevangenis openstond en ik besloot binnen te springen om die kwestie uit te klaren. De eerste reactie van de directeur was dat er toch mensen zijn die zich vegetariër noemen en die wel vis eten. Ik wees hem erop dat zo iemand eigenlijk een pescotariër is, geen vegetariër. Waarop de directeur verder toelichtte dat, indien vis van het vegetarische menu zou moeten verdwijnen, dat een rits dominosteentjes zou doen vallen die de vegetarische optie om financiële redenen zou doen sneuvelen.
Toen ik Mark daarna zag, vertelde ik over mijn gesprek met de directeur en waarom vis niet meteen van het vegetarische menu zou verdwijnen. Dat maakte hem niet echt blij, maar nu wist hij in ieder geval waar hij aan toe was. De vis zou blijven komen en verder aandringen zou, in het slechtste geval, zelfs het einde van het ‘vegetarische’ aanbod kunnen betekenen.
Een tijd later ontving Mark me echter met een brede glimlach en meldde hij me dat hij voortaan alle dagen vegetarisch at. Hij had er met een penitentiair beambte over gesproken en die had hem gezegd dat hij simpelweg een briefje naar de keuken moest schrijven met de melding dat hij allergisch is voor vis en schaaldieren. Het gevolg zou zijn dat men hem dat niet meer zou mogen serveren en ter compensatie voor iets anders zou moeten zorgen. Ik vroeg Mark of dat echt wel zo’n goed idee was. Misschien zou de dokter hem nu bepaalde medicatie onthouden. Maar de medische dienst werkt onafhankelijk van de keuken, dus dat vormde geen probleem.
Ook in een gevangenis krijgen de regels wel eens een inventieve invulling. En wat ik in die situatie nog het fijnst van al vind, is dat het iemand van het bewakend personeel was die zijn vondst met een gevangene had gedeeld.
Mensen voor wie de gevangenis een verre en onbekende plek is, veronderstellen al gauw dat er wel een grote afstand tussen bewakers en gevangenen zal bestaan. In de praktijk is het echter zo dat het bewakend personeel vaak dichter bij de gedetineerden staat dan om het even welke andere dienst. Een nabijheid die soms onder spanning staat, maar die veel vaker op een gemoedelijke manier verloopt.
Dagelijks zie je in gevangenissen beambten en gevangenen met elkaar praten. Over ditjes en datjes, over iets dat ze op het nieuws hebben gezien of dat recent in de gevangenis is gebeurd. Iets waar beide partijen een mening over hebben. Dat ongedwongen contact wordt door het beleid nogal stijfjes omschreven als ‘dynamische veiligheid’, maar ik denk dan gewoon bij mezelf dat waar mensen samen zijn, mensen elkaar zullen ontmoeten. En dus wil het wel eens gebeuren dat tijdens zo’n ontmoeting een chef en een gedetineerde samen tot een oplossing komen.
Aan de slag als vrijwillig moreel consulent?
Interesse om als vrijwillig moreel consulent actief te zijn in een gevangenis of een detentiehuis?
Stuur je motivatiebrief en curriculum vitae via admin@smbg-famd.be naar de Stichting voor Morele Bijstand aan Gevangenen.
Foto bovenaan © Shutterstock.com