Schrijfster en filosofe Alicja Gescinska (44) heeft met haar boek Vrouwen in duistere tijden de Socratesbeker 2026 gewonnen. In het boek brengt Gescinska het verhaal van tien vrouwelijke denkers en schrijvers uit de vorige eeuw. De prijs werd op woensdag 8 april uitgereikt in Amsterdam, in het kader van de Maand van de Filosofie.

De Socratesbeker gaat elk jaar naar het beste Nederlandstalige filosofieboek dat zich uitspreekt over maatschappelijke vragen en het publieke debat stimuleert. Volgens de jury is Vrouwen in duistere tijden zo een boek: actueel en toegankelijk geschreven. Het is een boek dat je niet alleen aan het denken zet, maar je ook wil raken en hoop geeft. “Het geeft de lezer de moed om in donkere tijden zelf een licht te zijn”, aldus de jury.

Tien vrouwen als bron van inspiratie

Voor het boek Vrouwen in duistere tijden laat Gescinska zich inspireren door Hannah Arendts Men in Dark Times. Ze schetst portretten van vrouwen die ze vaak ziet als haar inspiratiebronnen: Rosa Luxemburg, Hannah Arendt, Simone Weil, Etty Hillesum en Judith Shklar. Deze vrouwen leefden in tijden van oorlog, onderdrukking en geweld. Wat hen verbindt, is hun verzet tegen onrecht en ontmenselijking. Ze dachten niet alleen na over vrijheid en verantwoordelijkheid, ze leefden ook naar die idealen.

Denken en doen

Volgens de jury toont Gescinska overtuigend dat filosofie niet iets abstracts hoeft te zijn. Haar boek laat zien hoe denken en handelen samen kunnen gaan, vooral wanneer de omstandigheden moeilijk zijn. Het boek is niet belerend, maar nodigt uit om zelf ook na te denken en verantwoordelijkheid op te nemen.

Aan het einde van het boek formuleert Gescinska een reeks oproepen die ze ontleent aan de vrouwen die ze beschrijft: durf te twijfelen, denk zelf na, blijf betrokken en geef de hoop niet op. Er zijn geen eenvoudige oplossingen, wel wil ze richting en houvast bieden in een onzekere tijd.

Bekroning van een rijk oeuvre

Alicja Gescinska groeide uit tot een van de meest gelezen en gewaardeerde denkers in het Nederlandse taalgebied. Ze schreef essays, romans, poëzie en theater en werd al meerdere keren genomineerd voor de Socratesbeker. Met Vrouwen in duistere tijden wint ze de prijs nu voor het eerst.

Met deze bekroning onderstreept de jury het belang van filosofie die zich uitspreekt over de wereld van vandaag en herinnert ons eraan dat nadenken ertoe doet en dat menselijkheid geen vanzelfsprekendheid is, maar een keuze die we allen samen maken.