Volksschrijver Erik Vlaminck (71) krijgt de 76e Arkprijs van het Vrije Woord. Volgens de jury van het Arkcomité is “de stem van Vlaminck in tijden van groeiende ongelijkheid, verkilling en polarisering relevanter dan ooit”.

De roman- en theaterauteur Erik Vlaminck verwierf bekendheid met zijn zesdelige romancyclus over het ongewone leven van gewone Vlamingen in de twintigste eeuw. Hij brak door met Suikerspin (2008) en Brandlucht (2011). Zijn recentste roman, Het Nachtlicht (2025), bevestigt volgens de jury zijn “doorvoelde band met de left behinds”, een term van Frank Zappa voor mensen die aan de rand van de samenleving leven. In het boek vertelt de dakloze Ronny hoe hij zich staande houdt dankzij een cafébazin, jukeboxmuziek, bier en drie kompanen, onder wie Dikke Freddy.

Zijn column ‘Brieven van Dikke Freddy’ verschijnt al sinds 1993 in De Standaard. In zes bundels richt deze dakloze zich tot ministers en andere machthebbers, en legt hij bloot hoe beleid de meest kwetsbaren treft. De columns werden geregeld bewerkt tot toneelvoorstellingen en maakten van Dikke Freddy een symbool van de genegeerde gewone mens.

Volgens de jury spreekt Vlaminck vanuit een stevige praktijkervaring. Hij werkte jarenlang als hulpverlener in de geestelijke gezondheidszorg, als straathoekwerker, psychotherapeut en welzijnswerker. Daarnaast was hij medeoprichter van de Vlaamse Auteursvereniging, lid en voorzitter van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, en voorzitter van PEN-Vlaanderen. Vlaminck wordt geëerd als een “consequent beoefenaar van toegankelijke publieksromans en geëngageerde toneelstukken, die vooral een stem geven aan minderbedeelden, kansarmen en verschoppelingen”.

Oorsprong van een verzetsprijs

De Arkprijs stimuleert en waardeert de onverschrokken verdedigers van de vrijheid van meningsuiting en vormt een eerbetoon aan moedige stemmen die streven naar vrijheid en gerechtigheid. De prijs ontstond in 1951, nadat de Provincie Antwerpen weigerde de Prijs voor Letterkunde toe te kennen aan Marnix Gijsen. Zijn roman Joachim van Babylon zou “aanstoot geven aan de gevoelens van het grootste gedeelte van de bevolking”. Uit protest richtten Herman Teirlinck en de redactie van het Nieuw Vlaams Tijdschrift een eigen prijs op, als daad van verzet tegen inmenging van kerk en staat.

De Arkprijs groeide uit tot een onderscheiding voor wie het vrije woord verdedigt en risico’s neemt in het publieke debat. Het comité bekroont “dwarsliggers”: eigenzinnige stemmen die intellectuele vrijheid, artistieke creativiteit en maatschappelijk engagement hoog in het vaandel dragen. De prijs is daarmee meer dan een bekroning: hij fungeert als een blijvende oproep tot waakzaamheid en moed.

De uitreiking vindt plaats op zaterdag 3 oktober in het huis van Herman Teirlinck in Beersel.