Een Europees Burgerinitiatief is erin geslaagd veilige en toegankelijke abortuszorg hoger op de agenda van de Europese Commissie te plaatsen. Drie jaar lang voerde het initiatief My Voice, My Choice: for Safe and Accessible Abortion Care campagne voor vrije toegang tot abortuszorg in Europa. Op donderdag 26 februari 2026 werd hun eis door de Europese Commissie onderschreven.

Het initiatief ontstond vanuit de bezorgdheid dat reproductieve rechten ook in Europa onder druk kunnen komen te staan. Internationale ontwikkelingen, zoals het terugdraaien van Roe v. Wade in de Verenigde Staten in 2022, maakten duidelijk hoe snel verworven rechten kunnen worden teruggeschroefd. In Slovenië groeide daarom het idee om via een Europees Burgerinitiatief reproductieve rechten structureel te verankeren. Vanuit het besef dat abortus gezondheidszorg is en dat het recht om te kiezen een fundamenteel mensenrecht vormt, groeide de steun voor My Voice, My Choice snel. Meer dan 300 organisaties, sympathisanten en vrijwilligers bundelden de krachten om abortuszorg toegankelijk te maken in heel Europa, ook voor vrouwen in landen waar de toegang nog steeds wordt beperkt of ontzegd.

In Europa hebben meer dan 20 miljoen vrouwen nog steeds geen toegang tot een veilige abortusbehandeling. Dat brengt niet alleen risico’s mee voor hun lichamelijke gezondheid, maar veroorzaakt ook zware economische en mentale druk op vrouwen en gezinnen. Schrijnende gevallen in Polen tonen hoe strikte abortuswetgeving kan leiden tot levensbedreigende situaties wanneer artsen pas mogen ingrijpen als het te laat is. Onderzoek wijst consequent uit dat dergelijke verboden het aantal abortussen niet doen dalen, maar wel leiden tot meer onveilige zwangerschapsonderbrekingen, met risico op ernstige verwondingen en strafrechtelijke vervolging.

Een duidelijk democratisch signaal

Er werden maar liefst 1,2 miljoen handtekeningen verzameld. Daarmee kon het initiatief op 31 augustus 2025, via het instrument van het Europees Burgerinitiatief, reproductieve rechten op de agenda van de Europese Commissie plaatsen. Op 6 november 2025 nam de Commissie Vrouwenrechten en Gendergelijkheid (FEMM) van het Europees Parlement een resolutie aan ter ondersteuning van het initiatief. Vervolgens stemde het Europees Parlement op 17 december 2025 in Straatsburg over die resolutie. Ze werd aangenomen met 358 stemmen voor, 202 tegen en 79 onthoudingen: een duidelijk signaal dat het terugdringen van onveilige abortussen op brede steun kan rekenen over het politieke spectrum heen. Daarna moest het voorstel nog worden beoordeeld door de Europese Commissie.

Wanneer 1,2 miljoen burgers hun stem laten horen, het maatschappelijk middenveld zich over de grenzen heen mobiliseert en het Europees Parlement een duidelijk democratisch signaal geeft, kan de Europese Commissie niet wegkijken. Op 26 februari bevestigde ze dat de Europese Unie fondsen kan inzetten om veilige abortusbehandelingen te ondersteunen. Daarmee erkent de Commissie dat toegang tot abortus een kwestie is van publieke gezondheid en sociale rechtvaardigheid, en dat lidstaten EU-middelen kunnen gebruiken om die toegang te versterken.

Concrete gevolgen

Hoewel er geen nieuw wetgevend kader wordt opgesteld, zullen lidstaten fondsen kunnen gebruiken uit het ESF+-programma (Europees Sociaal Fonds Plus) om de doelstellingen van het initiatief te realiseren. Dit instrument laat de EU toe te investeren in de uitvoering van sociaal beschermde rechten. Daarmee kan niet alleen worden bijgedragen in de kost van de medische procedure, maar ook in noodzakelijke reiskosten, vooral in levensbedreigende situaties. Het initiatief roept nu op om deze beslissing zo snel mogelijk te operationaliseren.

Het is nu aan de lidstaten om dit EU-mechanisme effectief te benutten en het pad naar veilige en legale abortuszorg open te stellen voor iedereen in Europa. Ook in België is er nog werk aan de winkel. Ondanks duidelijke aanbevelingen uit een expertenrapport (2023) om de abortustermijn te verlengen tot minstens 18 weken en de betuttelende wachttijd af te schaffen, blijft ook de huidige federale regering deze hervormingen voor zich uitschuiven.

My Voice, My Choice toont dat ook in tijden waarin rechten onder druk staan, burgers het verschil kunnen maken. Het is een overwinning voor de 1,2 miljoen Europeanen die de petitie ondertekenden, voor de activisten en vrijwilligers die de campagne droegen, en voor de parlementsleden die zich onverzettelijk toonden. Een belangrijke overwinning voor vrouwen in heel Europa en een duidelijk signaal dat democratie werkt wanneer burgers de krachten bundelen.