De inzichten
Joke Goovaerts
Op Internationale Vrouwendag ontvangt Nic Balthazar de gelauwerde auteur Gaea Schoeters (50) in de Gentse Boekentoren voor ‘De Inzichten’. Schoeters beweegt zich moeiteloos tussen romans, libretto’s, theaterteksten en scenario’s. Gaea Schoeters heeft nooit één rechte weg gevolgd. Haar schrijverschap ontstond uit omwegen, zijpaden en onverwachte vertakkingen en precies daarin schuilt haar kracht.
In 2006 debuteerde ze in het geheim als Pia Fraus met Vrijages, een erotische verhalenbundel waarvan ze pas in 2025 onthulde dat zij de auteur was. Twee jaar later verscheen haar eerste boek onder eigen naam, Meisjes, moslims en motoren, geboren uit een motorreis van zeven maanden. Daarna volgden romans als Diggers, De kunst van het vallen en Zonder titel #1, maar haar echte doorbraak kwam met Trofee (2020), een roman die prijzen won, internationaal weerklank kreeg en in Duitsland een onverwacht groot publiek vond. In 2025 verscheen haar politieke satire Het geschenk.
Schoeters schrijft theaterteksten, kinderboekenproza en operalibretto’s vaak samen met haar partner, componiste Annelies Van Parys. Daarnaast is ze mede‑oprichter van Fixdit, het collectief dat strijdt tegen seksisme in de letteren, en curator van de Dead Ladies Show, een podium voor vergeten vrouwen die opnieuw een stem verdienen.
Voor Gaea Schoeters begint alles bij aandacht. “Kijk echt. Luister echt. Oordeel niet.” We zien mensen vaak niet werkelijk, zegt ze, zoals de toiletdame die haar bedankte “omdat niemand mij ooit ziet”. Die confrontatie leerde haar hoe snel mensen tot functie verworden, terwijl hun verhalen even rijk zijn als die van iedereen. Dat idee vindt ze ook bij de auteur Kae Tempest: echt contact ontstaat wanneer je eerst zoekt naar wat je deelt. In een gepolariseerde wereld vertrekken we te vaak vanuit ons eigen gelijk. “Als je begint met roepen, verandert er niets.” Die houding vormt de kern van haar schrijverschap. Ze veroordeelt haar personages niet, maar zoekt naar een verbindend punt van waaruit empathie kan ontstaan.
Jeanette Wintersons credo “Ik kan het verhaal veranderen. Ik ben het verhaal” is voor Gaea Schoeters een richtingaanwijzer. Jeanette Winterson is een auteur voor wie Schoeters diep respect koestert. Ze vertrekt graag vanuit bestaande verhalen om die opnieuw te vullen, te herdenken en te laten resoneren in het heden. “Ik vind het heel mooi om geen harde breuken te maken met alles wat voor je kwam, maar om daar een gesprek mee te hebben,” zegt Schoeters. Literatuur is voor haar een doorlopende dialoog, een keten van stemmen die generaties overspant. “Het ene boek ligt hier bijna letterlijk op het volgende. Dat het niet ophoudt binnen het zeer bescheiden bereik van mijn bestaan, vind ik fantastisch.”
Maar verhalen veranderen niet altijd in één richting. Schoeters ziet hoe de grote omwentelingen van de voorbije jaren (MeToo, feministische verworvenheden, queer rights) opnieuw onder druk staan. “Ik had altijd de angst: wanneer komt de terugslag? En de terugslag is er nu.” Ze noemt het “waanzinnig” dat gelijkheid tussen mannen en vrouwen nog steeds zoveel angst oproept. “We zitten nog steeds in een situatie van structurele ongelijkheid.”
Ook binnen de queer gemeenschap ziet ze een duidelijke regressie. In de jaren negentig was er een sterke subcultuur die veiligheid bood, vandaag is die grotendeels verdwenen. “Ik zie bijna geen mannen meer hand in hand lopen. Dat heeft met angst te maken.” Hoewel wettelijke rechten zijn uitgebreid, is de sociale realiteit niet mee geëvolueerd. “De straat is niet gevolgd. En verworven rechten kunnen heel snel weer weg zijn.”
Het laatste inzicht dat Gaea Schoeters deelt, is tegelijk het eenvoudigste en het meest onverbiddelijke: “Leef”. Ze kreeg het van Johanna Pas, schrijver, dichter, vertaler en bezieler van de Antwerpse queerboekhandel Kartonnen Dozen. Kort nadat Johanna opnieuw te horen kreeg dat ze kanker had, belde ze Gaea. Haar eerste woorden waren: “Vergeet niet te leven.”
Het klinkt als een cliché, maar voor Gaea was het een mokerslag: “Denk eraan, het kan heel snel voorbij zijn. Vraag je af: is wat ik nu aan het doen ben echt wat ik wil doen?”
Voor Schoeters werd het een levenskompas. “Ik heb nog nooit één dag tegen mijn zin gewerkt, maar ik heb wel geleerd om de check in te bouwen: als ik nog maar een week had, is dit dan wat ik wil doen?” Die vraag stuurt haar keuzes, ook wanneer het leven ‘in de weg’ lijkt te staan.
Zo besloot ze eindelijk die lange motorreis te maken waar ze al jaren van droomde — drie maanden, onder meer door Pakistan. “Het was het slechtst mogelijke moment,” zegt ze. Haar boek Het geschenk verscheen in Duitsland de dag voor ze vertrok. “Eigenlijk had je die reis moeten cancelen,” dacht ze even. Maar ze ging. “Ik heb mijn drie maanden gehad, het was fantastisch. En toen ik terugkwam, ben ik meteen aan de lezingentournee begonnen: ” Het leven wacht soms ook echt wel. Dus je moet het ook gewoon soms durven te leven.”
Hoe kijkt Gaea Schoeters naar het leven en welke lessen haalde ze daaruit?
Dit zijn de inzichten:
De inzichten is een reeks diepgaande gesprekken met inspirerende gasten over hun leven en wat hen drijft. Nic Balthazar ontvangt hen op de hoogste verdieping van de Gentse Boekentoren
De inzichten werd samen met deMens.nu ontwikkeld als vrijzinnig humanistisch alternatief op de televisie naast de erediensten.
Bekijk enkele quotes op de playlist
