De rechtsstaat staat wereldwijd steeds vaker onder druk. Dat benadrukte Tomoko Akane, voorzitster van het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag, tijdens de opening van het gerechtelijk jaar. Ondanks toenemende bedreigingen stelde zij dat het Strafhof zich onverminderd zal blijven inzetten voor gerechtigheid en voor de bescherming van slachtoffers van de zwaarste internationale misdaden. Het is precies die standvastigheid die haar tot een inspirerende Mens van de Week maakt.

Akane waarschuwde dat het ICC, net als vele andere rechterlijke instellingen, geconfronteerd wordt met aanzienlijke druk en pogingen om zijn werking te ondermijnen. “Het ICC ondergaat, net als andere rechterlijke instellingen over de hele wereld, aanzienlijke druk, dwangmaatregelen en pogingen om zijn functie te ondermijnen”, zegt voorzitster Tomoko Akane. “Waarden en uitgangspunten die wij als vanzelfsprekend beschouwden, evenals simpelweg het begrip van de rechtsstaat, worden systematisch in vraag gesteld en betwist.”

Het Strafhof bevindt zich bovendien in een van de moeilijkste periodes sinds zijn oprichting. Grote mogendheden proberen het ICC te verzwakken of te intimideren wanneer onderzoeken of arrestatiebevelen hun politieke leiders raken. Zo kondigden de Verenigde Staten herhaaldelijk sancties aan tegen het hof en zijn medewerkers, onder meer naar aanleiding van het onderzoek naar de Amerikaanse rol in Afghanistan. Rusland ging nog verder en veroordeelde ICC‑rechters bij verstek tot zware gevangenisstraffen nadat het hof arrestatiebevelen uitvaardigde tegen president Vladimir Poetin en andere verantwoordelijken voor misdaden in Oekraïne.

Akane’s standvastigheid komt niet uit het niets. Voor haar aantreden bij het ICC in 2018 was zij ambassadeur voor internationale juridische samenwerking en werkte zij aan de versterking van rechtssystemen wereldwijd. Daarvoor was zij openbaar aanklager bij het Japanse Hooggerechtshof en doceerde zij strafrechtpraktijk aan onder meer de Nagoya University en Chukyo University.

In haar recente toespraak benadrukte Akane dat het ICC zich niet laat afschrikken: “Nu, meer dan ooit, moeten we terugkeren naar de fundamentele ideeën die we verdedigen, de waarden van gerechtigheid en menselijkheid die de grenzen overstijgen”. Ze maakte bovendien bekend dat het hof “talrijke” bijkomende arrestatiebevelen heeft uitgevaardigd die nog niet openbaar zijn gemaakt.