Sommigen herkennen hem misschien van zijn deelname aan de VRT-docureeks Voorbij de schaamte over alcoholverslaving. Voor anderen is hij vooral een vertrouwd gezicht van SOS Nuchterheid. We gaan in gesprek met Wilfried Van der Borght, een van de bezielers van het zelfzorginitiatief die zelfs nu, 28 jaar na zijn alcoholverslaving, nog wekelijks als vrijwilliger de bijeenkomsten met lotgenoten begeleidt.
Zoë Fransen
Kan je ons wat meer vertellen over je relatie met alcohol?
Wilfried Van der Borght: Ik was vijftien jaar toen ik mijn eerste pint dronk. Dat was geen grote hoeveelheid, maar ik deed het om erbij te horen. Na mijn humaniora ben ik in het Departement Onderwijs aan de slag gegaan. Nu is dat gelukkig anders, maar indertijd begon men om 10.30 uur te aperitieven. ’s Middags gingen we vaak op restaurant en dan was het niet ongewoon om meerdere glazen alcohol bij de maaltijd te nuttigen.
Ik had veel vrijheid in mijn job, maar het is niet makkelijk om daarmee om te gaan. Alcohol is overal. Tijdens mijn legerdienst dronk ik mijn eerste whisky. Aanvankelijk nog met cola, daarna puur. Ik ben ook nog een tijd actief geweest in de politiek. Ook daar was het normaal om meerdere glazen te drinken. Ik kende niemand die niet dronk.
Ik behoor tot een generatie voor wie alcohol drinken bij elke sociale activiteit hoort. In het begin stelde ik mij daar geen vragen bij. Ik heb meer dan duizend keer in de spiegel gekeken en tegen mezelf gezegd dat ik die dag niet zou drinken. Maar het heeft 34 jaar geduurd vooraleer ik die beslissing daadwerkelijk durfde te nemen.
Wat gaf uiteindelijk de doorslag om geen alcohol meer te drinken?
Wilfried: Daarvoor moeten we terugkeren naar 1995. Er stond een kijkoperatie aan mijn knie gepland. Iedereen was aanwezig, behalve de anesthesist. Zij was de bloedresultaten nog aan het analyseren. Plots zwaaide ze de deur open en deelde ze mee dat de operatie niet kon plaatsvinden.
Er heerste paniek, want ik bleek te weinig bloedplaatjes te hebben, een rechtstreeks gevolg van overmatig alcoholgebruik. Ik werd toen tien dagen in het ziekenhuis opgenomen en werd helemaal binnenstebuiten gekeerd. Uiteindelijk belandde ik bij de leverspecialist. Hij zei me: “Meneer, ik kan niets voor jou doen.”
Dat was schrikken. Voor het eerst werd benoemd dat ik een zware alcoholverslaving heb. Het enige dat me kon helpen, is nuchter blijven. De dokter ging aanmoedigend verder en vertelde me dat het nog niet te laat was. “Je hebt nog een heel leven voor jou. Ik kan je niet genezen, je moet het zelf doen.”
Het duurde nog een jaar vooraleer ik het echt begreep. Uiteindelijk kwam ik tot hetzelfde inzicht en besefte ik dat het de enige manier is om voor mezelf te zorgen.
Stoppen met alcohol staat voor jou gelijk aan zelfzorg. Kan je dat toelichten?
Wilfried: Vroeger regelde mijn vrouw alle praktische zaken. Vanaf dan begon ik dat zelf te doen. Ik telefoneerde uit eigen initiatief naar instanties die me konden helpen. Ik nam zelf verantwoordelijkheid. Ik voel nu veel beter waar ik behoefte aan heb, omdat ik aan den lijve heb ondervonden dat het niet gezond voor me is om op zo’n manier te leven. Zelfzorg gaat voor mij dus om bewuste keuzes maken.
Ik ben mijn vrouw dankbaar dat zij uiteindelijk heeft voorgesteld om alle alcohol het huis uit te kieperen. Een voorstel dat allang op mijn lippen lag, maar dat ik niet durfde uit te spreken. Zelfzorg heeft tijd nodig. De verleiding is er voortdurend. En er is moed voor nodig, want een van de gevolgen is dat er nu veel minder bezoek over de vloer komt. Mensen kwamen niet voor mij, maar voor de alcohol.
Zelfzorg bevat het woord ‘zelf’. In je verhaal hoor ik nochtans ook het belang van de steun van je omgeving. Hoe belangrijk is die ondersteuning in je groeiproces geweest?
Wilfried: Alle respect voor wat mijn vrouw allemaal heeft gedaan. Zij heeft het immers al die jaren met mij uitgehouden. (lacht) Op een bepaald moment dreigde ze ermee om mijn koffers op straat te zetten. Niet om op reis te vertrekken, maar om onze relatie voorgoed te beëindigen. Dat kwam hard binnen en zorgde voor zelfreflectie. Door te stoppen met alcohol zorg ik niet alleen voor mezelf, maar ook voor mijn omgeving. Dat werd tijd.
De steun van de omgeving is dus heel belangrijk. Dat merk ik ook bij de mensen die bij SOS Nuchterheid langskomen. Het is heel moeilijk om een verslaving alleen te dragen. Alle inspanningen zijn zoveel zwaarder als je niemand hebt om op terug te vallen. Zelfzorg is ook voor elkaar zorgen.
Op welke manier heeft SOS Nuchterheid je daarbij geholpen?
Wilfried: Vechten tegen een verslaving is eenzaam. Het betekent niet louter stoppen met alcohol, maar ook je leven op een totaal andere manier aanpakken. Ik heb geen vrienden meer. Ik ga nooit meer op café. Na mijn opname in een afkickkliniek heeft het zes maanden geduurd vooraleer ik weer op restaurant kon gaan. Ik heb toen veel sociale activiteiten moeten laten vallen.
Het komt erop neer dat je als mens in eerste instantie voor jezelf zorgt en dicht bij je eigen waarden en normen blijft. In een maatschappij waar alcohol nog steeds zo aanwezig is, vergt het veel energie om tegengas te blijven geven. Daarom is een groep zoals SOS Nuchterheid om op terug te vallen, zo waardevol. Ik ben dan ook zeer gemotiveerd om daarmee verder te gaan.
Als je jezelf 28 jaar geleden in de spiegel had kunnen toespreken om de transformatie naar meer zelfzorg makkelijker te maken, welke boodschap zou je dan gekozen hebben?
Wilfried: Ik heb ondertussen over mezelf geleerd dat ik niet kan stilzitten. Ik zorg ervoor dat ik me altijd met van alles bezighoud. Ik kies er bewust voor om mijn dagen en avonden zoveel mogelijk in te vullen en te structureren. Ik ben heel tevreden dat ik deel uitmaak van de vrijzinnig humanistische wereld door als vrijwilliger in verschillende (bestuurs)organen actief te zijn.
De laatste tijd ben ik ook aan het werk om mijn verhaal neer te schrijven en in boekvorm te gieten. Ik wil mensen aanmoedigen om voor zichzelf te zorgen. Een beetje zoals die ene dokter die me zoveel jaar geleden wakker schudde. Verhalen helpen om zaken anders te bekijken en zorgen voor verbinding. Daar wil ik graag aan bijdragen.
Zoek je hulp voor een verslaving, dan is SOS Nuchterheid er voor jou. Bij dringende hulp kan je telefoneren 09 330 35 25, zeven dagen op zeven, van 8 tot 20 uur.
Heb je nood aan een gesprek, dan kan je ook altijd terecht bij een huisvandeMens in jouw buurt.
Lees hier meer verhalen van vrijwilligers.
Lees hier andere artikels over zelfzorg.