Hij kan Benjamin Netanyahu niet laten arresteren. Maar hij vindt wel dat het moet gebeuren. Zohran Mamdani, de burgemeester van New York, staat deze week internationaal in de schijnwerpers door zijn scherpe stellingname tegen de Israëlische premier. Mamdani roept de regering-Trump op om Netanyahu te arresteren wanneer die in september naar New York komt voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Hij steunt het arrestatiebevel van het Internationaal Strafhof en weigert te aanvaarden dat internationaal recht alleen geldt voor wie geen macht heeft. Daarom is Zohran Mamdani deze week de Mens van de Week.

Tijdens zijn verkiezingscampagne had Mamdani beloofd dat hij Netanyahu zelf zou laten arresteren. Zijn stadsbestuur onderzocht vervolgens welke mogelijkheden daarvoor bestonden. Na overleg met gemeentelijke juristen moest de burgemeester erkennen dat New York City niet de wettelijke bevoegdheid heeft om een arrestatiebevel van het Internationaal Strafhof uit te voeren. De stad kan zo’n internationaal arrestatiebevel dus niet op eigen initiatief afdwingen.

Dat juridische obstakel heeft Mamdani’s standpunt niet afgezwakt. Integendeel, in een videoverklaring op sociale media richt hij zich rechtstreeks tot de federale regering: als Netanyahu in september in New York aankomt, zouden de Verenigde Staten hem moeten arresteren.

Het Internationaal Strafhof vaardigde in 2024 een arrestatiebevel uit tegen Netanyahu, net zoals tegen de Hamas-leiders die verantwoordelijk waren voor de aanslagen van 7 oktober 2023. De aanklager van het ICC beschuldigt de Israëlische premier van oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid in het kader van de oorlog in Gaza. Mamdani noemt Netanyahu een ‘oorlogsmisdadiger’ en de ‘architect van een afschuwelijke genocide tegen het Palestijnse volk’. Volgens de burgemeester hoort de Israëlische premier in Den Haag terecht te staan voor zijn daden.

‘Benjamin Netanyahu is niet welkom in New York City, evenmin als enige andere voortvluchtige oorlogsmisdadiger’, verklaarde Mamdani. Daarmee toont hij zich niet alleen als een uitgesproken criticus van de Israëlische regering, maar ook als een politicus die vindt dat het internationaal recht moet gelden, ongeacht de macht of positie van degene tegen wie een arrestatiebevel is uitgevaardigd.

Precies daar botst hij frontaal met president Donald Trump. Die maakte via zijn platform Truth Social duidelijk dat Netanyahu in de Verenigde Staten niet zal worden gearresteerd. Volgens Trump vecht de Israëlische premier tegen Iran en is het niet aan het Internationaal Strafhof om Amerikaanse beslissingen te bepalen. De Verenigde Staten erkennen de autoriteit van het ICC niet.

‘Ik ben het eens met het Internationale Strafhof. Benjamin Netanyahu moet berecht worden voor zijn misdaden.’

Ook Netanyahu zelf liet weten niet bezorgd te zijn over de uitspraken van Mamdani. De Israëlische premier kan bovendien rekenen op de bescherming van de Amerikaanse regering, die het arrestatiebevel van het Internationaal Strafhof niet erkent en niet van plan is hem tijdens zijn bezoek aan de Verenigde Staten te laten arresteren.

Toch is de politieke betekenis van Mamdani’s oproep groter dan de kans dat Netanyahu daadwerkelijk in New York wordt opgepakt. Hij maakt van de geplande komst van Netanyahu naar New York een principiële kwestie. Kan een land dat zegt het internationaal recht te verdedigen een persoon ontvangen tegen wie het Internationaal Strafhof een arrestatiebevel heeft uitgevaardigd? En wat betekent het wanneer machtige staten internationale instellingen alleen erkennen wanneer hun uitspraken politiek goed uitkomen?

Zohran Mamdani kiest in die discussie duidelijk positie. Als burgemeester van New York kan hij Netanyahu niet laten arresteren. Maar hij kan wel weigeren te doen alsof het arrestatiebevel van het Internationaal Strafhof niet bestaat. Vanuit een stad die een van de belangrijkste centra van internationale diplomatie is, legt hij de spanning bloot tussen internationaal recht en geopolitieke macht.