Het euthanasiedebat in België gaat veel verder terug in de tijd dan tot nu toe werd aangenomen. Dat blijkt uit het bekroonde doctoraat van historicus Niels De Nutte, gastprofessor Praktisch Humanisme aan de VUB en medewerker van de studiedienst van deMens.nu. Voor zijn onderzoek ontvangt hij de Prijs Léon Favyts – Hugo Van den Enden.

De prijs, uitgereikt door de vereniging Recht op Waardig Sterven, bekroont uitmuntend wetenschappelijk onderzoek naar euthanasie en de ethische discussie daarover. Naamgevers Léon Favyts en Hugo Van den Enden waren pioniers in België in de strijd voor patiëntenrechten en euthanasie.

In zijn onderzoek reconstrueert De Nutte hoe het Belgische euthanasiedebat zich doorheen de twintigste eeuw ontwikkelde. Opvallend: het thema dook al in de jaren 1930 op in het publieke debat. Artsen, juristen, politici en levensbeschouwelijke organisaties bogen zich toen al over vragen rond levensbeëindiging, vele decennia vóór de wettelijke erkenning.

Hoewel België vandaag internationaal geldt als voortrekker op het vlak van het zelfgekozen levenseinde, ontbrak tot nu toe een grondige historische analyse van die evolutie. De Nutte brengt daar verandering in en toont hoe wetgeving, maatschappelijke praktijk en ethisch debat elkaar doorheen de tijd beïnvloedden.

Zijn studie werpt ook licht op de internationale context. Vanaf de jaren 1980 oefenden ontwikkelingen in onder meer Nederland, de Verenigde Staten en Frankrijk een duidelijke invloed uit op het Belgische debat. Die kruisbestuiving helpt verklaren waarom bepaalde argumenten doorbraken, waar weerstand ontstond en hoe het politieke momentum in de jaren 1990 kon groeien.

Dat het thema nog altijd leeft, blijkt uit recente getuigenissen. Lode Deconinck (51), zelf jongdement en bekend van Restaurant Misverstand, schreef kort voor zijn dood een open brief waarin hij pleit voor een wettelijk kader voor euthanasie bij jonge mensen met dementie. Zijn oproep vond weerklank: duizenden mensen ondertekenden inmiddels een petitie.

De Nutte voerde zijn doctoraat uit aan de VUB met een FWO-mandaat. De officiële prijsuitreiking vindt plaats op zaterdag 27 juni.