De technologische revolutie raast aan een onnavolgbaar tempo door onze samenleving. Technologiegiganten krijgen almaar meer greep op ons dagelijks leven. In ruil zeggen ze dat ze ons bestaan ‘beter’ maken. Maar is dat ook zo? DeMens.nu-voorzitter Raymonda Verdyck kijkt met vrijzinnige blik naar de impact op onze menselijkheid.

Als vrijzinnig humanist hecht ik veel waarde aan vrij onderzoek. Wetenschappelijke vrijheid stelt ons in staat betrouwbare kennis te vergaren en vormt een motor voor de verbetering van de menselijke conditie. Dankzij innovatie is de levensstandaard wereldwijd de voorbije decennia spectaculair toegenomen.

>Maar wetenschap garandeert geen vooruitgang. Alles hangt af van hoe ze wordt ingebed in de samenleving en waarvoor ze wordt ingezet. In de eerste helft van de twintigste eeuw volgden baanbrekende ontdekkingen elkaar in snel tempo op. Denk aan het werk van Marie Curie, Niels Bohr en Albert Einstein. Hun inzichten brachten talloze medische en technologische toepassingen voort, maar effenden tegelijk het pad naar kernwapens, met als tragisch dieptepunt Hiroshima en Nagasaki, dit jaar precies 80 jaar geleden.

Vandaag zitten we opnieuw midden in een technologische revolutie. Sinds de jaren negentig heeft het internet de globalisering versneld. De digitale doorbraak was doordrongen van idealisme: vrije informatie voor iedereen. Wikipedia is daar het mooiste symbool van. Dat dit icoon van het vrije internet vandaag onder vuur ligt, onder meer door Elon Musk die het schamper ‘Wokepedia’ noemt, zegt veel over onze tijd.

De voordelen van het internet zijn onmiskenbaar. Vrije toegang tot informatie is een kernwaarde van het humanisme. Met een smartphone op zak dragen we letterlijk de kennis van de wereld mee. Dat schept ongekende kansen om te leren, te ondernemen en te groeien als mens.

Maar digitalisering kent ook schaduwkanten. Sociale media maakten iedereen tot nieuwsbron, aanvankelijk bevrijdend, nu grotendeels gestuurd door commerciële en politieke belangen. Influencers en algoritmes verdringen steeds vaker de rol van een journalistieke vierde macht. De informatiestroom wordt gedomineerd door een handvol techgiganten, vaak met een duidelijke agenda. Niet alleen in de VS, ook in Rusland, China en Turkije.

Sociale media maken alles luider, sneller, intenser. Maar maken ze ons ook wijzer? Socialer? Vrijer? Steeds meer mensen zoeken bewust naar stilte en echt contact. Net daar ligt een rol voor het middenveld, ook voor ons als vrijzinnig humanistische gemeenschap. Met de huizenvandeMens creëren we plekken waar mensen terechtkunnen voor een open gesprek over levensvragen. Onze lidverenigingen en centra zetten actief in op ontmoeting, reflectie en verbinding.

Ook in Vlaanderen groeit het besef dat we onze afhankelijkheid van technologie moeten herzien. Denk aan het debat over een verbod op sociale media onder de zestien. Verbieden is verleidelijk, maar nuance is cruciaal: het kind niet met het badwater weggooien. De kernvraag blijft: wat doet technologie met onze menselijkheid? Hoe beïnvloedt ze ons welzijn, ons denken, onze relaties?

Diezelfde vragen stellen zich bij de opkomst van artificiële intelligentie. AI kan ons werk verlichten, maar mag onze creativiteit, zingeving en autonomie niet verdringen. Technologie moet ons ondersteunen, niet beheersen.

Uiteindelijk gaat het niet om wat technologie kán, maar om wat wij ermee wíllen doen. In een wereld vol slimme technologie is het aan de mens om wijs te blijven.