Op Wereldlichtjesdag, zondag 14 december, branden overal ter wereld kaarsen voor kinderen die veel te vroeg zijn gestorven. Voor Nele Thys (44) is het ook een dag om stil te staan bij Louise en Amelie, haar eeneiige tweeling die ze in januari 2010 verloor. Wat begon als een zorgeloze zwangerschap eindigde in een nachtmerrie die haar leven voorgoed veranderde. Naar aanleiding van Wereldlichtjesdag deelt ze voor de eerste keer haar verhaal.

In de zomer van 2009 werd ik zwanger van een tweeling. Alles verliep goed, tot die ene zondag in januari. Ik voelde minder beweging en belde de vroedvrouw. Ze raadde aan om naar het ziekenhuis te gaan in Hasselt, waar ik ook als verpleegkundige werk. Daar hoorde ik de woorden die mijn leven voorgoed veranderden: ‘Eén hartje klopt nog, maar veel te traag. Het andere staat stil.’ Je komt in een film terecht. Er volgde een dringende keizersnede. Louise bleek overleden. Haar zusje Amelie werd nog gereanimeerd en moest zo snel mogelijk naar een universitair ziekenhuis gebracht worden.

Er was geen plaats in Leuven, dus werd Luik ingeschakeld. De artsen vroegen dat wij mee zouden gaan, omdat er beslissingen moesten worden genomen. Louise konden we niet meenemen, je mag een lichaam niet zomaar vervoeren, dus we moesten haar achterlaten. In Luik hebben ze onze dochter alle kansen gegeven: onderzoeken, medicatie, bloedtransfusies. Maar zonder reflexen en zonder hersenactiviteit is er geen leven mogelijk. Ze is die namiddag overleden. Daar zit je dan, in een Franstalig ziekenhuis, met een lege buik en lege armen. Dat is een stilte die ik nooit vergeet.

Alsof dat niet genoeg was, rolden we in een administratieve doolhof. Er bleken andere regels te gelden in Vlaanderen en Wallonië, en er zijn ook verschillen tussen een levend geboren kindje en een doodgeboren kindje. Het gaat over aangiftes, namen, crematie en wat mag of niet mag. Op zich zijn het ‘papieren’, maar als je net je kinderen verloren hebt, voelt elk formulier als een last. Gelukkig nam onze begrafenisondernemer veel uit handen. En we kregen ook menselijke hulp: mensen die de regels kennen én zien dat je op dat moment vooral een ouder bent.

Afscheidsplechtigheid

Met de hulp van het HuisvandeMens hebben we een kleinschalige, persoonlijke plechtigheid gemaakt. Geen standaarddiensten met algemene beelden, maar foto’s en muziek die iets voor ons betekenden. Het werd echt van ons, en dat is zó belangrijk. In zo’n plechtigheid krijg je woorden voor wat je voelt. Je kan familie toespreken op een manier die anders moeilijk zou zijn. Het was het laatste moment samen met onze dochters – en een echt afscheid.

De wereld draait door, maar voor jou stopt alles. Je zit thuis tussen suikerbonen en een lege kinderkamer. Mensen hebben de beste bedoelingen, maar niemand kan je kinderen teruggeven. Ik heb me vaak eenzaam gevoeld, ook al waren we omringd. Er kwam professionele hulp via de vroedvrouw. Het deed deugd om te horen: ‘Wat je voelt is normaal.’ We zochten rituelen: we plantten een magnoliaboom en staken hun sokjes in de grond. We hadden iets symbolisch nodig. Dat helpt, omdat rouw niet te ‘fixen’ is, maar te dragen.

Wetenschap

Mensen zeggen soms goedbedoeld: ‘Ze zijn achter de regenboog.’ Voor mij werkt dat niet. Ik zoek naar wat ik kan weten en bevestigen: we hadden één placenta voor twee kinderen, het bloed werd verkeerd verdeeld. Eén kreeg te veel, de ander te weinig. Dat is hard, maar het is een verklaring waar ik me aan kan vastklampen. Mijn vrijzinnig humanistische blik helpt me dingen te aanvaarden zonder dat ik ze moet verzachten met overtuigingen die ik niet deel.

Voor de geboortekaartjes kozen we kersen: twee identieke vruchten aan een steeltje, één geheel, perfect symbool voor onze eeneiige tweeling. Het beeld is blijven leven. Op hun verjaardag is er taart, vaak met kersen. Vrienden sturen soms iets kleins met kersen, een sleutelhanger, een mok. Zonder woorden. Dat raakt. Het zegt: ‘We vergeten jullie dochters niet.’

Wereldlichtjesdag

Elk jaar zetten we een grote kaars buiten en laten die branden. Het weer zit bijna altijd tegen, maar die kaars staat. Wereldlichtjesdag is belangrijk voor de gemeenschap en de bewustwording: het laat zien dat veel gezinnen hiermee geconfronteerd worden. Het helpt om het taboe te doorbreken.

Na ons verlies hadden we een grote kinderwens. Tegelijk wilde ik die horror niet nog eens meemaken en had ik weinig vertrouwen in goede medische voorspellingen. Het werd moeilijk. Uiteindelijk hebben we gezegd: we adopteren. Vandaag hebben we twee zoontjes, broers. Toen ze in ons leven kwamen, verschoof er iets. Het werd luchtiger. Ik kon weer naar een babyborrel zonder woede of jaloezie. Verdriet blijft, maar er kwam ruimte bij.

Vrijwilligerswerk

Via VZW Eleonoor koken vrijwilligers maaltijden voor gezinnen die een kindje verloren. Ik dacht: koken kan ik. Naar de winkel gaan is in die eerste weken vaak een onmogelijke opdracht. Als ik die last even kan wegnemen, is dat veel. De eerste keer kwam het hard binnen. Herkenning doet pijn, maar geeft ook verbondenheid. We doen soms ook acties, zoals een wafelbak, om de vzw financieel te steunen. Het is klein, maar concreet en het helpt.

In Hasselt begeleid ik huwelijksplechtigheden voor het HuisvandeMens. Het is bijzonder om mee te mogen bouwen aan de mooiste dag van mensen. We werken persoonlijk, met gesprekken en vragenlijsten, zodat de plechtigheid echt van hen wordt. Misschien is het wel diezelfde drang naar betekenis: bij een afscheid én bij een begin wil je dat het persoonlijk is, dat het klopt voor wie je bent.

Je rouwt niet identiek. Mijn partner is rationeler en pakte veel praktisch aan. Ik had een ander tempo. Het hielp toen iemand zei: ‘Neem even elk een kant van de kamer. Het doel is om straks weer samen in het midden te staan.’ Dat inzicht – dat anders rouwen geen fout is – heeft ons geholpen.

Wat ik wil meegeven? Dat je niet alleen bent. Dat alles wat je voelt normaal is. Dat rituelen helpen, hoe klein ook: een boom planten, een kaars branden, een symbool kiezen. Dat je mag kiezen wat je deelt en wanneer. En dat je, hoe onmogelijk het in het begin lijkt, opnieuw ruimte zal vinden voor moois.

Wij hebben ons verdriet, maar we hebben ook zoveel moois. Onze dochters zijn er niet, maar ze zijn wel in ons verhaal. In onze boom, in onze kersen, in elke kaars op Wereldlichtjesdag. Dat is wat ons overeind houdt.