Vrijzinnig humanistische consulenten van de Stichting voor Morele Bijstand aan Gevangenen geven individuele morele bijstand aan gedetineerden. Zij bieden een luisterend oor binnen een echte vertrouwensrelatie. In deze column getuigen moreel consulenten van SMBG over hun ervaringen.
Veel van de mensen met wie ik als moreel consulent in de gevangenis spreek, leiden een leven aan de rand van de maatschappij, een rand die blijkbaar tegen de gevangenis aanleunt. Het gaat om daklozen, drugsverslaafden, psychisch kwetsbaren …
Wat me in hun verhalen opvalt, is dat ze vaak al van jongs af aan slachtoffer zijn van allerlei omstandigheden waar ze zelf nooit een zeg in hadden. Ik zou zelfs durven zeggen dat ze bijna altijd eerst zelf slachtoffer waren, voor ze dader werden. Ook opvallend is de vernietigende invloed van allerlei verslavingen op de levens van die mensen. Bij sommigen krijg ik het gevoel dat alles wel in orde zou kunnen komen, buiten dan het feit dat het moment waarop ze de gevangenis verlaten er nog maar één gedachte door hun hoofd zal gaan, hun drang naar een shot, een lijn, een glas bevredigen …
In dat opzicht is het interessant om af en toe eens met iemand te praten die zichzelf als beroepscrimineel ziet. Voor me zit Pedro, een jonge dertiger. Eigenlijk was hij uit het criminele leven gestapt, maar een financiële tegenslag maakte de verleiding om naar het gemakkelijke geld terug te keren, te groot. Hij praat met me omdat hij beseft dat hij op een keerpunt in zijn leven staat. Als hij er nu mee stopt, kan hij nog een normaal bestaan opbouwen. In het andere geval wordt het vermoedelijk definitief een leven in de criminaliteit. Wat voor mij een heel eenvoudige keuze zou zijn, is voor hem duidelijk nog geen uitgemaakte zaak.
In de loop van onze gesprekken wordt het me duidelijk dat hij ervan uitgaat dat hij zijn zaakjes in principe redelijk ‘veilig’ zou kunnen voortzetten, waarmee hij bedoelt dat hij buiten het vizier van het gerecht denkt te kunnen blijven. In de zaak waarvoor hij nu in de gevangenis zit, zijn zijn kompanen onvoorzichtig geweest. Mocht hij hen beter hebben gecheckt, dan had hij hier waarschijnlijk niet gezeten.
Maar de slinger is zeker nog niet in de richting van de criminaliteit doorgeslagen. Hij vertelt ook met veel liefde over zijn vrouw en hun dochtertje die hij nu ontzettend mist, iets wat hij in de toekomst niet wil herbeleven.
Maar dan, na ongeveer een maand van wekelijkse gesprekken, geeft hij me een inkijk in nog een factor die meespeelt, namelijk zijn ‘verslaving’. Het gaat dan niet over een verslaving aan een bepaald genotsmiddel, maar aan macht, geld, luxe, status … Hij geeft toe dat de financiële tegenslag waarover hij het had, eigenlijk een duur uitgevallen reparatie aan zijn auto was. Een harde dobber, omdat hij besefte dat hij in de toekomst waarschijnlijk niet meer met wagens uit de ‘topklasse’ zou kunnen rijden. Hij verwoordt het zelf heel juist door het een verslaving te noemen. Hij erkent daarmee dat de verlangens die hij heeft, irrationeel en zeer dwingend zijn.
Ook voor Pedro koester ik de hoop dat hij bij het verlaten van de gevangenis in staat zal zijn om zijn demonen te trotseren. Een hoop die gestoeld is op het feit dat het erkennen van het probleem bij elke verslaving de eerste stap naar genezing is, maar die tegelijkertijd getemperd wordt door de ervaring dat veel herstellende verslaafden een periode van terugval beleven.
Om privacyredenen getuigen moreel consulenten anoniem en zijn alle namen van gedetineerden schuilnamen.
Aan de slag als vrijwillig moreel consulent?
Interesse om als vrijwillig moreel consulent actief te zijn in een gevangenis of een detentiehuis? Stuur je motivatiebrief en curriculum vitae via jobs@smbg-famd.be naar de Stichting voor Morele Bijstand aan Gevangenen. Meer informatie over SMBG vind je online en op Facebook.
Lees hier meer over de morele dienstverlening in gevangenissen.
Lees hier meer columns van moreel consulenten bij SMBG.