Uit een bevraging van Neos, het Netwerk voor Ondernemende Senioren, blijkt dat een overweldigende meerderheid van de leden en sympathisanten voorstander is van een uitbreiding van de euthanasiewet bij wilsonbekwaamheid. Volgens de resultaten, gepubliceerd in De Zondag, vindt 98,5 procent van de 1.270 respondenten dat euthanasie mogelijk moet zijn op basis van een voorafgaande wilsverklaring wanneer iemand zijn beslissingsvermogen verliest.

Euthanasie-expert en LEIF-voorzitter Wim Distelmans noemt de uitkomst niet verrassend. Hij wijst erop dat de discussie al jaren speelt en dat de huidige wet volgens hem onvoldoende houvast biedt in situaties waarin patiënten door dementie, een hersenbloeding of een ernstig letsel niet langer in staat zijn hun wil te uiten. “We weten al bijna 25 jaar dat de huidige wet niet voldoende is”, zegt hij in De Zondag.

De bevraging toont ook hoe respondenten kijken naar de rol van familie en vertrouwenspersonen. 92,5 procent vindt dat familieleden een vooraf opgestelde wilsverklaring niet mogen blokkeren. Dat sluit aan bij de wet op de patiëntenrechten, die bepaalt dat de patiënt zelf beslist en vooraf kan vastleggen wie wel of niet betrokken wordt. Tegelijk geeft 80,8 procent aan dat één of meerdere vertrouwenspersonen moeten worden aangeduid in de wilsverklaring. Volgens Distelmans bestaat daarover nog veel verwarring: een vertrouwenspersoon neemt geen beslissingen in de plaats van de patiënt, maar brengt de arts op de hoogte van het bestaan en de inhoud van de verklaring. De uiteindelijke verantwoordelijkheid ligt bij de arts.

Daarnaast blijkt dat 88,2 procent van de bevraagden vindt dat huisartsen actiever moeten informeren over de mogelijkheden van wilsverklaringen. De rol van de arts blijft een punt van discussie: 34,9 procent vindt dat de arts de eindbeslissing moet nemen, terwijl 25,4 procent het daar niet mee eens is. Een uitbreiding van het zorgteam wordt door 57 procent afgewezen, vooral uit vrees voor vertraging of blokkering van de procedure.

“Mensen moeten de vrijheid hebben om te beslissen over hun eigen levenseinde”

Een opvallend resultaat is de brede afwijzing van de huidige tijdslimiet van vijf jaar op de wilsverklaring. 66 procent vindt dat die vervaldatum moet verdwijnen. Distelmans noemt die beperking problematisch, omdat sommige verklaringen daardoor niet konden worden uitgevoerd. Hij vergelijkt het met een testament, dat ook geen vervaldatum heeft. Zijn advies is om een wilsverklaring tijdig op te stellen, meerdere vertrouwenspersonen aan te duiden en een LEIF-kaart bij zich te dragen zodat hulpverleners snel zicht hebben op de wensen van de patiënt. Distelmans beklemtoont wel dat niemand verplicht wordt euthanasie te vragen of uit te voeren. “Maar mensen moeten wel de vrijheid hebben om te beslissen over hun eigen levenseinde.”

Neos-directeur Martin De Loose vraagt in De Zondag aan de politiek om de resultaten ernstig te nemen. “Ik hoop dat ze de duidelijke mening van onze leden horen en de politieke moed tonen om de juiste keuze te maken.”