Bij het huisvandeMens ben je altijd welkom voor een gesprek. Over de leegte nadat je iemand hebt verloren, wanneer je de zin in het leven even niet meer ziet of over iets dat aan je blijft knagen. Katrien Callens (55) van het huisvandeMens Kortrijk vertelt wat je van een gesprek met een vrijzinnig humanistisch consulent kan verwachten. “Bij ons kan je gewoon mens zijn.”

Al 25 jaar begeleidt Katrien mensen die door een moeilijke periode gaan. Zonet wandelde er nog een cliënt buiten. “Het was een eerste gesprek met een jonge vrouw. Het was heel boeiend, omdat ze zelf al enkele inzichten had ontwikkeld tijdens de moeilijke periode die ze achter de rug heeft. Een psychiater heeft vastgesteld dat zij twee soorten therapie nodig heeft. Maar ze heeft voor zichzelf beslist dat ze eerst haar studies wil afronden voor ze daarmee verder aan de slag gaat. Zo is ze uiteindelijk bij het huisvandeMens terechtgekomen, als tussenstop, om eens op verhaal te kunnen komen. We hebben een nieuwe afspraak gemaakt, maar de keuze voor het verdere traject ligt natuurlijk volledig bij haar. Ik heb haar ook gezegd: ‘Laat dit gesprek bezinken en dan kijken we samen verder.’”

Wat kan je verwachten van een eerste gesprek?

Als je je aanmeldt via het registratieformulier, kan je enkele zaken aanduiden. Bijvoorbeeld of jouw hulpvraag te maken heeft met rouw, ziekte, geweld … Maar heel concreet weet ik bij een eerste gesprek niet wie ik voor mij ga hebben. Dat maakt niet uit. Ik ga het gesprek aan met een open blik en eigenlijk loopt het dan vanzelf. Ik heb geen scenario in mijn hoofd: zo moet dit gesprek nu lopen of dat punt mag ik zeker niet vergeten.

Hoe gaat het daarna verder?

Voor het tweede gesprek maak ik vaak een schema dat de belangrijkste relaties en emotionele banden in kaart brengt. Ik verwijs terug naar het vorige gesprek en vraag waar de cliënt zelf op wil toespitsen, tenzij er natuurlijk een acute situatie is. Het kan bijvoorbeeld zijn dat een cliënt zegt: ‘Ik heb nu dit of dat meegemaakt en ik voel mij zus of zo.’ Dan ga ik daarop in. Het is de cliënt die de richting aangeeft.

Hoe vaak kan iemand op gesprek komen?

Kort als het kan, lang als het moet. Na enkele gesprekken bekijken we samen hoe het verder gaat, en of er eventueel doorverwezen kan worden.

Probeer je in de gesprekken vooral te luisteren of wil je samen ook ergens naartoe werken?

Ik maak altijd duidelijk: ik werk niet oplossingsgericht. Ik heb geen glazen bol. Ik kan niet zien hoe het verder zal evolueren en ik heb geen toverstafje om alles weg te toveren. Het is een proces dat we samen doorlopen. Ik noem mezelf vaak een sherpa die meewandelt op een moeilijk pad. Als we beiden merken dat iemand weer alleen verder kan, is het een kwestie van loslaten. Maar wel met de belofte: je kan altijd terugkomen als je het echt nodig hebt. De cliënt van daarnet zei me: ‘Dat is precies wat ik zoek!’

Hoe snel kan je terecht bij het huisvandeMens voor een gesprek?

Dat hangt natuurlijk af van de lokale bezetting. Maar je kan meestal relatief snel bij ons terecht. Hier in Kortrijk bijvoorbeeld binnen de twee of drie weken. Wat het natuurlijk ook laagdrempelig maakt, is dat onze gesprekken kosteloos zijn.

Kan iedereen bij het huisvandeMens terecht?

Mensen met een acute psychose bijvoorbeeld kunnen we moeilijk helpen. Maar buiten dat is iedereen bij ons welkom voor een gesprek. Regelmatig worden mensen naar ons doorverwezen door een andere hulpverlener. We vinden het daarbij belangrijk dat de cliënt zelf contact opneemt, via het formulier of door te bellen. Zo weten we zeker dat de vraag niet enkel van een hulpverlener komt, maar echt van die persoon zelf.
De cliënt staat altijd centraal. Ik stel me empathisch op en aanvaard mensen onvoorwaardelijk. Cliënten hebben natuurlijk soms diagnoses of etiketten meegekregen, maar voor mij is dat niet van belang. Dat is iets wat ik hoogstens in mijn achterhoofd houd. Ik probeer hen vooral als mens te zien en mens te laten zijn.

Met welke vragen en problemen komen mensen bij het huisvandeMens terecht?

Veel vragen gaan over rouw en verlies. Maar onder die verliesverhalen zit soms nog iets helemaal anders dat naar bovenkomt. We zien ook mensen met een depressie of burn-out, mensen die het leven niet meer zien zitten, die geen zin meer zien of die nadenken over euthanasie … Zoveel verschillende mensen vinden hier hun weg. En soms zijn ze blij dat ze tijdens een nieuwe moeilijke periode opnieuw kunnen terugkomen.

Wat maakt een gesprek met een vrijzinnig humanistisch consulent anders dan een gesprek met een psycholoog?

Een psycholoog werkt meer met therapeutische technieken. Wij bieden geen therapie, maar proberen vooral een veilige, open plek te bieden waar je je verhaal kwijt kan. We houden een open vizier: hier mag je gewoon mens zijn. Ik krijg vaak te horen: ‘Ik heb dat nog nooit aan iemand anders verteld.’ Daarvoor doe ik deze job. Als consulent kan je soms ook iets uit je eigen leven delen. Mijn mama is vorig jaar gestorven. Tot dan toe had ik nog geen groot verlies meegemaakt. Als er nu iemand voor mij zit die een ouder verloren heeft, kan ik daar ook naar verwijzen als dat iets kan toevoegen aan het gesprek. Om écht te tonen dat je iemand begrijpt. Dat kan een extra verbondenheid scheppen.

Welke ontmoeting zal je altijd bijblijven?

Wat me zeker altijd zal bijblijven, is het verhaal van een cliënte die hier aanvankelijk kwam voor de afscheidsplechtigheid van haar zoon, die uit het leven was gestapt. Daarna is ze bij mij op gesprek gekomen. Ze probeerde een weg te vinden in het leven, maar dat liep heel, heel moeilijk. Ze was daarvoor ook in behandeling bij een psychiater. Op een moment heeft ze een voordracht gevolgd over keuzes voor een waardig levenseinde. Uiteindelijk heeft ze zelf voor euthanasie gekozen. Op dat moment heb ik een switch gemaakt en gezegd: ‘Ik ga jou niet in de steek laten, welke keuze je ook maakt. Ik ga er zijn en blijven voor jou.’ En dat heb ik gedaan. We zijn samen naar het LEIF-center in Wemmel geweest en samen naar de begrafenisondernemer. Ze heeft zelf haar plechtigheid uitgeschreven, die ik vervolgens heb uitgesproken. Ik was aanwezig bij de euthanasie en bij de kisting. Ik ben met haar partner meegegaan naar de crematie. Dat is een van de meest intense trajecten die ik ooit gedaan heb.

Zie je soms ook mensen terug die na een moeilijke periode weer volop kiezen voor het leven?

Jazeker. Ik heb bijvoorbeeld ooit een jongen begeleid met problemen thuis. Tien jaar later is hij nog eens langsgekomen. Hij zei toen: ‘Je hebt mij destijds echt geholpen. Je hebt echt het verschil gemaakt zodat ik opnieuw verder kon.’ Dat doet enorm deugd om te horen. Het geeft me echt energie.

De gesprekken vertrekken vanuit het vrijzinnig humanisme. Wat betekent dat concreet?

De mens staat centraal. Ik aanvaard mensen voor wie ze zijn en heb respect voor hen. Ik luister naar hen. Ik zit hier niet om mensen te overtuigen van het een of ander. Het emancipatorische staat centraal: dat mensen zelf tot inzichten komen en met die inzichten verder aan de slag kunnen.
Ik heb bijvoorbeeld een cliënt die bipolair is en daar heel graag over praat, omdat ze merkt dat er nog veel taboe rond bestaat. Ze zegt: ‘Katrien, ik kijk uit naar die gesprekken met jou, omdat ik hier echt gewoon helemaal puur mijn bipolaire zelf kan zijn.’ De vertrouwensrelatie tussen hulpverlener en hulpvrager is heel belangrijk. Als die niet goed zit, lukt het niet.

Wat zou je zeggen tegen iemand die twijfelt om naar het huisvandeMens te komen voor een gesprek?

Met welke vraag of welk probleem je ook zit, je bent steeds welkom. We kijken samen naar het verdere pad. De gesprekken zijn gebonden aan het beroepsgeheim: wat hier gezegd wordt, blijft binnen deze vier muren. We bieden een veilige plek waar een vertrouwensband kan ontstaan. Een plek waar je je zorgen even kan achterlaten. Dat hoor ik vaak: mensen komen hier helemaal opgeblazen binnen en zeggen wanneer ze buitengaan: ‘Ik voel mij zoveel lichter.’