Sluikstort, luide muziek of een overhangende tak … wat als een kleine ergernis begint, kan tot een hoogoplopend burenconflict uitgroeien. Sinds 2002 zijn er in bijna vijftig steden en gemeenten van de provincie Vlaams-Brabant burenbemiddelaars actief. In Halle is dat het geval sinds 1 januari 2023. Wij steken ons licht op bij Kathy Simon, deskundige van de dienst Cluster Integrale Veiligheid en Handhaving van Stad Halle en coördinator burenbemiddeling.

Hoe verloopt een burenbemiddeling?

De aanmelding gebeurt door de buren zelf, al dan niet op doorverwijzing van politie, sociale huisvestingsmaatschappij of een stadsdienst zoals het OCMW. Een aanvraag tot burenbemiddeling kan telefonisch, via mail of via het online aanmeldingsformulier op de website van de stad gebeuren.

Vervolgens worden er twee vrijwilligers gezocht – dat is zo bepaald door de provincie. Zij nemen contact op met de mensen die de aanmelding deden om een intakegesprek in te plannen. De burenbemiddelaars gaan dan bij hen thuis langs om te luisteren en indien mogelijk al eens naar ‘het probleem’ te kijken.

Onmiddellijk na dat gesprek bellen zij aan bij de buur in kwestie. Is die thuis en bereid om mee te werken – want deelname is vrijwillig – dan wordt er meteen ook naar die kant van het verhaal geluisterd. Of indien gewenst wordt er een gesprek op een later moment ingepland. Zijn de buren niet aanwezig, dan krijgen ze een briefje in de brievenbus met informatie en de vrijblijvende vraag om contact met onze dienst op te nemen.

Wanneer beide partijen akkoord gaan om via burenbemiddeling verder te werken, volgt er een gezamenlijk gesprek op neutraal terrein, met hetzelfde aantal personen per partij. De burenbemiddelaars leiden het gesprek in goede banen en zorgen ervoor dat het hoffelijk en gemoedelijk blijft. Zij reiken zelf geen oplossing aan, die moet van de beide partijen komen, zodat ze door hen gedragen is.

Er worden ook afspraken gemaakt voor het geval hetzelfde probleem zich in de toekomst nog eens zou voordoen, want terugkerende aanvragen worden niet behandeld. Tijdens het bemiddelingsgesprek wordt er naar de zorgen van de ander geluisterd en empathisch met elkaar omgegaan. Op die manier probeert men een escalatie van het conflict te voorkomen, de communicatie te herstellen en de leefbaarheid, sociale cohesie en integratie te bevorderen.

 

Leidt elke bemiddeling tot een oplossing?

Bij elke aanmelding wordt uitleg over de methodiek gegeven en worden alle opties besproken. In sommige gevallen lossen de buren het zelf op, zonder hulp van de burenbemiddelaars.

Elke stap in het bemiddelingsproces is belangrijk. Een stopzetting is niet noodzakelijk een slechte zaak. Het herstel van de communicatie en het luisteren naar de zorgen van de ander gebeurt door het hele proces heen, zelfs als er uiteindelijk geen gezamenlijk gesprek plaatsvindt.

 

Wat zijn de meest voorkomende burenconflicten?

In 2023 waren er 24 aanmeldingen voor Groot Halle. Een jaar later waren het er 16 en in 2025 zitten we half oktober aan 18 aanvragen.

In de top drie van meest voorkomende burenconflicten vinden we geluidsoverlast, pesten/roddelen/lastigvallen en bomen/planten/struiken. Daarna volgen nog erfafscheiding en jongeren/kinderen/dieren. Burenbemiddelaars behandelen verder ook nog conflicten rond geur, gemeenschappelijke ruimten, rommel, sluikstorten, vuilnis en parkeerproblemen.

Geschillen waarbij er een alcohol- of drugsproblematiek bij een van de partijen aanwezig is, of zware psychische problemen, worden niet opgenomen. Burenbemiddelaars komen ook niet tussenbeide in verticale geschillen zoals huurder/verhuurder, werkgever/werknemer en familiale conflicten.

“Ze willen zelf een oplossing vinden die voor beide partijen het meest gepast is”

Wat is de grootste misvatting over aanmelders van burenconflicten?

De mensen die zich voor burenbemiddeling aanmelden, zijn meestal net diegenen die niet willen dat het probleem (verder) escaleert. Zij willen het in der minne regelen, op een laagdrempelige en kosteloze manier.

De aanmelders hebben niet de intentie om hun buren aan te vallen of om naar de politie of het vredegerecht te gaan. Zij hebben vaak al geprobeerd om met hun buren te communiceren, maar kregen het deksel op de neus. Of er werden herhaaldelijk beloften gedaan die niet werden nageleefd. Ze willen zelf een oplossing vinden die voor beide partijen het meest gepast is.

 

Doen er zich soms situaties voor waarvan de burenbemiddelaars dachten dat het niet tot een oplossing zou komen?

Ja, zo was er een geval van een boven- en een onderbuur die heel kwaad op elkaar waren. Het was zo erg dat ze op den duur niets meer van elkaar konden verdragen. De burenbemiddelaars gingen bij beide partijen langs en stelden vast dat de bovenbuur niets kon doen aan de waterinsijpeling waar de onderbuur last van had.

De oorzaak van het probleem was te wijten aan niet opgeloste herstellingen die onder de verantwoordelijkheid van de verhuurder vielen. Nadat de buren samen rond de tafel waren gaan zitten, beseften ze dat ze hun krachten konden bundelen om de verhuurder daarop aan te spreken.

 

Worden er ook bizarre aanmeldingen gedaan?

Dat valt wel mee. Het meest bizarre geval is dat van twee buren van wie de tuinen achteraan aan elkaar grensden. De buren die er nieuw waren komen wonen, vonden dat de lakens die hun achterbuur buiten te drogen hing, hun uitzicht verstoorden.

Er werd getwijfeld of dat wel of niet door burenbemiddelaars moest worden opgenomen, dus werd er raad aan de provincie gevraagd. Die besliste om de aanvraag te aanvaarden. De nieuwe buren zaten immers met een frustratie die in de toekomst zou kunnen escaleren.

 

Als je één advies zou mogen geven aan iedereen met buren, wat zou dat dan zijn?

Probeer om van in het begin een open communicatie met je buren te hebben. Zeg vanaf het moment dat je buren wordt, dag tegen elkaar. Vraag af en toe eens hoe het gaat. Dat zijn eenvoudige dingen die de communicatielijnen openhouden. Wanneer er zich dan ooit een conflict zou voordoen of er iets is dat je stoort, is het makkelijker om dat aan te kaarten. Kunnen communiceren met je buur is het allerbelangrijkste.