Vurig Verbonden Manifest

Mijn lichaam, mijn leven: "Zelfbeschikking, menselijke waardigheid en lichamelijke integriteit zijn geen vrijblijvende begrippen"

19 november 2026

Het vrijzinnig humanisme is een levensbeschouwing die op een unieke manier naar het leven kijkt. In het Vurig Verbonden Manifest maken tien artikels duidelijk waar het vrijzinnig humanisme voor staat. Hieronder spreken vrijzinnig humanisten zich uit over een van die artikels.

Artikel 4. Mijn lichaam, mijn leven. Zelfbeschikking en behoud van de menselijke waardigheid zijn fundamentele mensenrechten, voor alle betrokkenen. Wij verdedigen reproductieve rechten, lichamelijke integriteit en waardig levenseinde.

 

Wim Distelmans: “Respect voor de eigen regie geldt niet alleen voor het levenseinde, maar voor de hele levensloop.”

Wim Distelmans is oncoloog en titularis van de leerstoel ‘Waardig levenseinde’ van deMens.nu aan de Vrije Universiteit Brussel © Isabelle Pateer

Op het gebied van beslissingen bij levensbedreigende aandoeningen is het een elementair mensen- en patiëntenrecht respect te vertonen voor wat de persoon zelf wil. Daarbij moeten we er ook voor zorgen dat ‘iemand zo lang mogelijk voor zichzelf kan zorgen’.

Dat staat in schril contrast met het fel verspreide paternalistisch ‘zorgen voor iemand’. In die eigenwijze, in feite zelfs arrogante houding wordt immers niet naar de noden of wensen van de patiënt gevraagd. Artsen en zorgverleners gaan er dan van uit dat zij het best weten wat goede zorg is. Dat verklaart meteen ook hun tegenstand tegen euthanasie – waarbij de patiënt beslist – en hun voorkeur voor palliatieve sedatie – waarbij meestal de arts beslist.

De arts en de zorgverleners hebben weliswaar medische expertise, maar de burger als toekomstige patiënt is bij uitstek de menselijke expert. Samenspel tussen beiden leidt tot de beste resultaten voor de patiënt.

Burgers kunnen slechts goed beslissen en kiezen wanneer ze over alle mogelijke opties met hun voor- en nadelen werden ingelicht. Juist daarvoor werd de vzw LevensEinde InformatieForum (LEIF) opgericht, waarbij ook met de LEIFartsen en de LEIFconsulenten daadwerkelijke hulp wordt geboden. Dankzij broodnodige bijkomende steun – naast die van de overheid – van deMens.nu, de Liberale Mutualiteiten en Kom op tegen Kanker kan LEIF zijn diensten blijven voortzetten.

Respect voor de eigen regie geldt niet alleen voor het levenseinde, maar voor de hele levensloop. Er is nog werk aan de winkel.

 

Lina Corrigan: “Mijn lichaam is van mij en van mij alleen. Mijn lichaam is voor mij en voor mij alleen.”

Lina Corrigan is feministisch activiste en schrijfster

Een vrij lichaam, van mij. Mijn lichaam is geen leeg canvas. Geen wit papier om te bekladden met overtuigingen, oordelen en ideologieën. Geen ongeschreven boek om in te vullen. Geen beeld om te bekritiseren.

Mijn lichaam is geen openbare ruimte. Geen gedeelde grond van iedereen voor iedereen. Geen groepswerk om gezamenlijk te bespreken. Geen plek voor compromissen.

Mijn lichaam is geen babymachine. Geen doorgeefluik met als enig doel meer mensen, meer werknemers, meer belastingbetalers maken. Geen lege doos zonder stem. Geen middel tegen dalende geboortecijfers.

Mijn lichaam is van mij en van mij alleen. Mijn lichaam is voor mij en voor mij alleen. Niemand kent mijn lichaam beter dan ik. Dus ik beslis.

Jouw lichaam is van jou en van jou alleen. Jouw lichaam is voor jou en voor jou alleen. En niemand kent het beter dan jij. Dus jij beslist.

Toegang tot veilige abortus gaat over dat beslissingsrecht behouden. Om te zorgen dat jouw lichaam van jou blijft. Dat elke persoon zélf beslist wat er met hun lichaam gebeurt. Dat is autonomie. Dat is vrijheid. Dat is bescherming.

Het is aan ons, de burger, de medische sector en het beleid, om op te komen voor een veilige, toegankelijke en schaamteloze zorg. Zo kan iedereen zelf beslissen over hun lichaam. Dat is vrijheid.

 

Piet Hoebeke: “Mijn lichaam. Mijn leven. Mijn keuze. En dus ook mijn verantwoordelijkheid.”

Piet Hoebeke is uroloog, verbonden aan het UZ Gent

Wie beslist over mijn lichaam? Voor mij is dat geen theoretische vraag. Als arts kom ik ze vaak tegen. Zelfbeschikking, menselijke waardigheid en lichamelijke integriteit zijn voor mij geen vrijblijvende begrippen.

Daarom heb ik het moeilijk met niet-medisch noodzakelijke besnijdenis bij kinderen. Je verricht een onomkeerbare ingreep bij iemand die daar zelf nog niet over kan beslissen. Dat wringt met zelfbeschikking en lichamelijke integriteit.

Hetzelfde geldt voor kinderen die geboren worden met een variatie in de geslachtsontwikkeling, vaak intersekse genoemd. Als er geen medische noodzaak is, moeten we volgens mij zo weinig mogelijk onomkeerbaar ingrijpen. Als chirurg moet je soms ook kunnen beslissen om níét te opereren en de keuze later zoveel mogelijk bij de persoon zelf te laten.

Bij transgenderzorg zie ik het omgekeerde. Daar menen anderen soms te mogen bepalen wat wilsbekwame meerderjarigen met hun eigen lichaam wel of niet mogen doen.

Goede zorg betekent voor mij luisteren, informeren, kritisch afwegen en mensen helpen om zelf een geïnformeerde keuze te maken.

Zelfbeschikking betekent uiteindelijk iets heel eenvoudigs: mijn lichaam behoort in de eerste plaats mij toe. Lichamelijke integriteit en menselijke waardigheid beginnen precies daar: bij het recht om, binnen de grenzen van verantwoorde zorg, zelf over je lichaam te beslissen. Niet een religie, een politieke stroming, een dokter of de publieke opinie hoort die keuze in jouw plaats te maken.

Mijn lichaam. Mijn leven. Mijn keuze. En dus ook mijn verantwoordelijkheid.

Foto bovenaan: Agnes met haar dochter en kleindochter; Agnes wil zelf kunnen beslissen over het einde van haar leven © Elisa Maenhout