Op 5 november verschijnt Passanten, de debuutroman van Tim ’S Jongers (45). In het boek verkent de Belgische politicoloog, schrijver en opiniemaker de gevolgen van verwaarlozing, sociale uitsluiting en eenzaamheid door de ogen van een kind dat opgroeit in armoede. Daarmee sluit de roman naadloos aan bij thema’s die al jaren centraal staan in zijn werk: de impact van een kansarme jeugd, de blijvende littekens van armoede en de zoektocht naar verbondenheid. De publicatie van Passanten zet ’S Jongers opnieuw in de schijnwerpers en maakt hem onze Mens van de Week. 

De roman draagt als motto een zin die ook zijn bredere maatschappelijke boodschap samenvat: “We zijn niet wat we zijn, we zijn wat ze ervan gemaakt hebben” Het verhaal volgt een man die aan het begin van een nieuw leven staat, maar steeds verder verstrikt raakt in de eenzaamheid en vervreemding van de moderne stad. Wat begint als een vlucht uit de werkelijkheid, groeit uit tot een tragische vervanging ervan. Tegelijk vertelt Passanten het verhaal van een moeder die leeft in de schaduw van een samenleving die steeds harder oordeelt en steeds minder opvang biedt. Tegen de achtergrond van de opkomst van radicaal-rechts en een verhardende verzorgingsstaat schetst ’S Jongers een donker, soms wrang komisch portret van Vlaanderen in de jaren tachtig en negentig dat opvallend actueel aanvoelt. 

Zijn engagement komt niet uit de lucht vallen. ’S Jongers groeide zelf op in extreme armoede en vond pas op latere leeftijd zijn weg naar de universiteit. In een recent interview met De Morgen verwoordde hij de impact daarvan treffend: “Als de bodem waarin je opgroeit een moeras is, en het kost je twintig jaar om uit dat moeras te raken, dan richt dat schade aan. Wanneer je jaren van ontbering hebt doorstaan, en je moet een heel apart traject afleggen om op je 30ste alsnog naar de universiteit te kunnen en je carrière op te bouwen, dan kraakt het in je hoofd, je ziel en je organen. En het laat je nooit meer los.” Die ervaring vormt het emotionele fundament van zowel zijn roman als zijn maatschappelijke werk. 

Met boeken als Beledigende Broccoli en de bestseller Armoede uitgelegd aan mensen met geld wist hij een breed publiek te bereiken. Daarin fileert hij hardnekkige vooroordelen over armoede en toont hij hoe beleid vaak wordt ontwikkeld door mensen die ver afstaan van de leefwereld van wie met bestaansonzekerheid wordt geconfronteerd. 

Wat ’S Jongers onderscheidt, is zijn vermogen om persoonlijke ervaringen te verbinden met scherpe maatschappelijke analyses. Hij pleit consequent voor meer begrip voor de mechanismen achter armoede en waarschuwt voor het stigmatiseren van kwetsbare groepen. Zoals hij zelf zegt: “Ik heb ook willen laten zien hoe armoede een identiteit kan worden waarin mensen vast komen te zitten, en hoe ze hun normen en waarden verschuiven naar een niveau waarvan jij en ik niets begrijpen. Maar voor hen is dit een vorm van overleven.” Volgens hem kijken we te vaak naar individuele keuzes, terwijl de structurele oorzaken buiten beeld blijven.

Ook over de toekomst van jongeren laat hij een opvallend geluid horen. Naar aanleiding van de sociale onrust die Europa kent, wees hij op het groeiende gevoel van onzekerheid bij een generatie die steeds minder vertrouwen heeft in sociale vooruitgang. “Voor veel jongeren is de belofte van vooruitgang weg”, stelde hij recent. Volgens ’S Jongers raken betaalbaar wonen, bestaanszekerheid en kwaliteitsvol onderwijs aan de kern van de welvaartsstaat. Wanneer jongeren het gevoel krijgen dat die belofte niet langer geldt, is dat volgens hem een maatschappelijk signaal dat ernstig genomen moet worden. 

Met zijn boeken, lezingen, opiniestukken en nu ook zijn eerste roman slaat Tim ’S Jongers een brug tussen twee werelden die elkaar zelden ontmoeten: die van beleidsmakers en die van mensen die dagelijks vechten voor een menswaardig bestaan. Zijn werk herinnert eraan dat achter elke statistiek, elk beleidsdossier en elk maatschappelijk debat echte mensen schuilgaan.