Kevin De Smet (36) geeft al twaalf jaar niet-confessionele zedenleer, eerst in het secundair onderwijs en vandaag al vele jaren in het basisonderwijs. Onder de alias Kevin Amse ruilt hij regelmatig het klaslokaal in voor het podium. Als dichter en performer brengt hij poëzie naar het publiek. Nu is ook zijn eerste dichtbundel, ‘Een huis omringd’ verschenen. Gesprek met een leerkracht niet-confessionele zedenleer over het vak en de maatschappij.

Wanneer is je passie voor zedenleer ontstaan?

Kevin De Smet: In het zesde leerjaar werd ik in het katholiek onderwijs richting ‘iets met mijn handen’ geduwd, terwijl dat totaal niet bij mij paste. Dankzij een huisbezoek van een leerkracht zedenleer koos ik voor het GO!, het gemeenschapsonderwijs, en voor het vak zedenleer. Dat voelde meteen juist. Die kennismaking met kritisch denken en een inspirerende leerkracht was voor mij het moment waarop alles op zijn plaats viel.

 

De Vlaamse regering had het plan om de levensbeschouwelijke vakken te hervormen. Hoe keek jij daarnaar?

Kevin: Ik had de indruk dat er vooral geluisterd is naar de verzuchtingen van directies en naar organisatorische bekommernissen en veel minder naar de leerkrachten die het vak inhoudelijk dragen. Daardoor dreigden we nog meer een speelbal van schoolorganisaties te worden.

 

Het alternatief was een vak interlevensbeschouwelijke dialoog of burgerschap.

Kevin: Ik vind het essentieel dat leerlingen eerst binnen hun eigen levensbeschouwing de ruimte krijgen om hun persoonlijke filosofie te verdiepen. Iedereen hééft nu eenmaal een levensbeschouwing. Dat vraagt tijd, rust en gelijkgestemden. Dialoog gebeurt vandaag al volop, in andere vakken en op andere momenten. Twee uur per week stilstaan bij wie je bent en waar je voor staat, lijkt mij allesbehalve overbodig.

Een vak burgerschap kan nooit vervangen wat levensbeschouwing doet. Zedenleer is niet neutraal, maar vrijzinnig humanistisch en precies die duidelijkheid maakt echte verdieping mogelijk. Levensbeschouwing raakt aan de kern van wie je bent; daar kan je niet vrij over spreken in een eenheidsvak zonder te vervlakken of te schofferen. Leerkrachten zijn daarbij vaak cruciale vertrouwenspersonen. Ik zie bijvoorbeeld hoe belangrijk mijn collega islam voor zijn leerlingen is. Dat verdwijnt in een algemeen vak burgerschap en dat zou een verarming zijn, geen vooruitgang.

 

Naast lesgeven doe je ook aan slampoetry.

Kevin: Ik noem mezelf liever dichter. Slam is geen genre, maar een wedstrijdvorm die poëzie ooit terug naar het publiek bracht. Door regels, jury’s en vaste formats is slam intussen tot een nieuw keurslijf verworden, met voorspelbare teksten en een nieuwe elite die bepaalt wat ‘goede’ poëzie is. Daarmee wordt slam langzaamaan het tegenovergestelde van wat het wilde zijn.

Mijn eigen parcours loopt van rap naar poëzie, en vandaag steeds meer richting cabaret. Ik speel bewust met vormen zoals haiku’s, limericks en epigrammen, met ook een gezonde dosis humor.

 

Zijn er voor jou grenzen aan humor?

Kevin: Humor heeft grenzen, net zoals de vrijheid van meningsuiting. Ze stopt waar ze omslaat in haat of oproept tot geweld tegen groepen mensen. Onsmakelijke humor mag, schofferen kan, maar wat bijvoorbeeld Dries Van Langenhove in zijn racistische en antisemitische onlinegroepen deed, had niets meer met humor te maken.

 

Je bent opgegroeid in Ninove, een stad die de voorbije jaren vaak symbool staat voor polarisering.

Kevin: Ninove is al meer dan dertig jaar het terrein van Vlaams Belang. Dat succes komt niet uit het niets: het is een streek met weinig kansen, economische achterstelling en een lange geschiedenis van marginalisering. Veel mensen voelen zich achteruitgezet en herkennen hun buurt niet meer door snelle veranderingen en migratie.

Vlaams Belang speelt daar populistisch op in door eenvoudige vijandbeelden te creëren: de migrant en het vroegere bestuur. Bruggenbouwende initiatieven worden afgebroken, symboliek wordt ingezet om te polariseren. Ze spelen daar letterlijk voortdurend het Vlaamse volkslied. Dat is geen beleid, dat is macht verwerven door verdeeldheid. En dat een partij met minder dan de helft van de stemmen alleen bestuurt, voelt democratisch bijzonder wrang.

 

Probeer je jongeren ook warm te maken voor poëzie?

Kevin: Ja, ik breng poëzie naar de klas. Ik geef workshops in scholen en laat leerlingen niet alleen een gedicht schrijven, maar het ook voordragen. In het begin zuchten ze, want niemand verwacht dat hij een gedicht zal moeten schrijven én voorbrengen, maar achteraf vinden ze het meestal cool.

In mijn eigen lessen experimenteer ik soms ook, zolang het binnen het leerplan past. En ik ben een grote fan van de voordrachtavonden die we met een team van leerkrachten en vrijwilligers in Basisschool De Vogelzang organiseren. Ik help leerlingen met hoe je een gedicht brengt, ik sta vooraan als souffleur en ik zie kinderen groeien. Ik heb al tranen van geluk gezien bij leerlingen die het tot een goed einde brengen. Dan zie je: poëzie is niet alleen taal, het is een overwinning om daar te durven staan en je stem te gebruiken.