De aangekondigde hervormingen en besparingen in de levensbeschouwelijke vakken zorgen voor veel onrust in scholen, bij ouders en uiteraard ook bij de meer dan duizend getroffen leerkrachten. Frank Vanmeenen is een van hen. Hij is leerkracht niet-confessionele zedenleer en legt in zijn opiniestuk haarfijn uit waarom hij op woensdag 20 mei mee op straat komt tegen de plannen van minister van Onderwijs Zuhal Demir.

Ik sta voor de klas sinds 2024. Als zij-instromer ben ik iemand die de wereld buiten het onderwijs goed kent en bewust de stap naar het klaslokaal heeft gezet. Misschien geeft net dat een scherper blikveld. Want wat ik zie, verontrust me diep.

Ik heb leerlingen zien zoeken, niet naar antwoorden op rekenformules, maar naar wie ze zijn en hoe ze in deze wereld willen staan. Ik heb ze zien twijfelen, zoekend naar een houvast. Dat gebeurt in de lessen levensbeschouwing. Niet altijd spectaculair. Wel essentieel.

Woensdag 20 mei trekt het onderwijsveld naar Brussel. Niet omdat leerkrachten van protesteren houden. Wel omdat minister Zuhal Demir een hervorming doorvoert die de grondvesten van ons onderwijs aantast, en dat schijnbaar zonder grondige kennis van wat ze afbreekt.

Een verbijsterende begrotingslogica

De plannen zijn simpel in hun bruutheid: samenvoegen, inkrimpen, “efficiëntie”. Levensbeschouwelijke lessen worden gebundeld alsof het uurroosters zijn die je herschikt zoals vergaderzalen. Maar wie zo redeneert, begrijpt fundamenteel niet wat er in die klaslokalen gebeurt.

In een samenleving die kraakt van polarisatie zijn deze lessen het laatste overblijfsel van echte dialoog.

In een samenleving die kraakt van polarisatie zijn deze lessen het laatste overblijfsel van echte dialoog. Een plek waar een islamitisch meisje, een vrijzinnige jongen en een katholieke leerling, elk vanuit hun eigen vertrouwde leefwereld en gemeenschap, leren nadenken over wie ze zijn en hoe ze zich verhouden tot anderen. Niet opgelost in een grauwe middenmoot, maar geworteld in hun eigenheid. Dát is de kracht van dit model. Dat vervangt u niet. Dat hertekent u niet op een spreadsheet.

Hoe kan je bijna dertig jongvolwassenen, tussen 16 en 19 jaar oud, afkomstig uit alle finaliteiten voldoende aandacht en steun geven? Een teruggetrokken leerling die in een kleine groep nauwelijks zijn of haar mening durft te geven, zal nu zeker dichtklappen.

We leren onze jongeren dat ze hun best moeten doen, omdat we leven in een kenniseconomie. We moeten het als land hebben van de kennis die onze toekomstige volwassenen opdoen. Kunnen we het ons veroorloven om net in die kennis te gaan knippen?

Onwetendheid over de inhoud is begrijpelijk. Maar het is géén excuus om een structuur te slopen die in de Belgische Grondwet verankerd zit. Artikel 24 is geen vrijblijvende suggestie, minister.

Politiek verraad in slow motion

Dat is geen beleidskeuze. Dat is verraad aan hun eigen achterban.

Wat mij persoonlijk het hardst treft, is het zwijgen van de coalitiepartners.

Vooruit, de partij die historisch de fakkel droeg van een sterk officieel onderwijs, kijkt lijdzaam toe. CD&V, zelfbenoemd hoeder van waarden en gemeenschap, laat leerkrachten en leerlingen in de kou staan voor wat uiteindelijk neerkomt op een kille budgettaire oefening. Beide partijen hebben hun principes ingeruild voor een begrotingsakkoord. Dat is geen beleidskeuze. Dat is verraad aan hun eigen achterban.

De rekening? Die betalen de nieuwkomers.

Los van de impact op onze jongeren, is het verdringingseffect dat deze hervorming op gang zet, ronduit alarmerend. Wanneer honderden ervaren titularissen hun uren zien verdwijnen, zijn zij vaak wettelijk beschermd door hun anciënniteit. Ze verschuiven naar andere vakken waarvoor ze bevoegd zijn.

De rekening voor die verschuiving belandt bij starters, jonge leerkrachten en zij-instromers in álle vakken, die als eersten plaats moeten ruimen. Misschien verliezen ze hun job. Misschien haken ze gedemotiveerd af, net op het moment dat ze het vak beginnen te beheersen en het onderwijs hen het hardst nodig heeft.

Als zij-instromer weet ik wat het betekent om met overtuiging een nieuwe weg in te slaan. Deze hervorming hypothekeert de toekomst van een hele generatie leerkrachten. Dat is geen neveneffect. Dat is structurele schade aan een beroepsgroep die al jaren onder druk staat.

Woensdag trekken we een streep

Het goede nieuws, als er al goed nieuws is, is dat de sector eindelijk eensgezind staat. Vakbonden, leerkrachten, directies: iedereen begrijpt nu dat dit geen intern vak-debat is, maar een strijd voor de kwaliteit en werkbaarheid van het volledige Vlaamse onderwijs.

Op 20 mei verschijnt het onderwijsveld voor het ministerie. Niet om te klagen. Wel om te zeggen: de prijs van uw besparingsdrift is de afbraak van onze democratische vorming. En die prijs is onaanvaardbaar hoog.

Ik sta nog maar kort voor de klas. Maar ik heb genoeg gezien om te weten: dit klopt niet. Ik zal er zijn.

Want onwetendheid mag geen excuus zijn. En zwijgen al evenmin.