Arnaud De Decker (30) is freelance journalist en vooral bekend als oorlogsverslaggever in Oekraïne. Daarnaast trok hij ook al naar Syrië en Soedan. Arnaud kijkt vooral naar de verhalen die achter oorlog schuilen en heeft zo een bijzondere blik op conflict. Ondanks de gruwel waarmee hij wordt geconfronteerd, blijft hij optimistisch. “De slechtste kanten van mensen komen naar boven tijdens een oorlog, maar ook de mooiste.” 

We ontmoeten hem in het huisvandeMens in Brussel. Tijdens de eerste jaren van de oorlog verbleef Arnaud lange tijd in Oekraïne, maar tegenwoordig probeert hij regelmatig terug te keren naar zijn thuisbasis in Brussel. Eind deze maand vertrekt hij opnieuw richting het front. 

Wat drijft iemand van 26 jaar om als oorlogsjournalist te beginnen op dat moment? 

“Ik hou niet van de term oorlogsjournalist, ik was in Oekraïne voor de oorlog en ik besef dat Oekraïne ook meer is dan oorlog. Ook Soedan is veel meer dan oorlog. Een land gaat over veel meer: steden, mensen, gemeenschappen… Oekraïne is gigantisch groot, niet iedereen moet daar dagelijks vrezen voor zijn leven. Ik probeer Oekraïne niet te zien als een land in oorlog, maar als een plek waar mensen wonen met verhalen die verteld moeten worden. Ik ben zelfstandig naar het buitenland getrokken en ik was toevallig in Oekraïne op het moment dat de oorlog daar uitbrak. Natuurlijk zat die oorlog er al lang aan te komen sinds de annexatie van de Krim in 2014, maar West-Europa had verwacht dat het nooit zover ging komen. Ik wou die spanningen in kaart gaan brengen, daarna is alles in een stroomversnelling gegaan. Eerst in Kiev, daarna ben ik verder naar het front getrokken. 

 Je moet heel gepassioneerd zijn om dit werk te doen, die menselijke verhalen vertellen is dan ook wat mij drijft. Ik zie dit niet als mijn job, maar als mijn passie waarvan ik mijn job gemaakt heb.” 

Wat is de meerwaarde van menselijke verhalen vertellen in oorlog?  

“Ik vertel verhalen die ze in Brussel, New York of Parijs niet kunnen vertellen. Mensen hebben nood aan een geopolitiek kader, die analyses zijn ook broodnodig. Maar ik wil verhalen vertellen over families die verscheurd raken door de oorlog. Door mensen een platform te geven schep je een beter beeld van de algemene situatie. Ik zie soldaten niet gewoonweg als soldaat, maar als mensen met een verhaal en wil weten waarom ze in het leger zijn gegaan. Er was bijvoorbeeld een man van 50 die plotseling de beslissing gemaakt had om naar het front te gaan omdat zijn zoon gestorven was aan het front. Door die verhalen te brengen, schep ik een veel menselijker beeld van oorlog.” 

Je wordt ontzettend veel geconfronteerd met geweld en conflict, hoe beïnvloedt dat jouw persoonlijk leven?  

“Je moet heel gepassioneerd zijn voor dit soort werk. De eerste 2 à 3 jaar van de oorlog in Oekraïne was ik daar bijna fulltime. Je realiteit wordt gevormd door wat je ziet en hoort: bombardementen, militairen, mensen die gewond raken, je vrienden verliezen… Dit werd het nieuwe ‘normaal’, en dat werd heel moeilijk om nog los te laten. Ik probeer mijn werk altijd zo objectief mogelijk te doen, maar mentaal is dat niet altijd eenvoudig. Wanneer ik terugkom, zijn mijn vrienden in Brussel ook verder aan het gaan met hun leven. Het was moeilijk voor mij om terug mijn plaats te vinden in België, ik wou meteen terug omdat de mensen in Oekraïne mij beter begrijpen. Het is dan ook moeilijk om een balans te vinden tussen mijn leven hier en mijn werk in Oekraïne. Maar ik ben nu ook een stukje ouder en ik moest die dingen meemaken om er sterker uit te komen, nu kan ik dit veel beter plaatsen.” 

Welk effect heeft dit op je mensbeeld?  

“Ik blijf optimistisch. In oorlog komen de slechtste kanten van mensen naar boven, maar ook de mooiste. 

Ik heb ook veel mooie dingen gezien. Wat ik geleerd heb, is dat wij als mensen ongelooflijk veerkrachtig zijn. Wanneer buurten of volledige gemeenschappen worden platgebombardeerd, slagen mensen er nog steeds in om hoop te blijven vinden. 

Je moet niet ver zoeken om die hoop te zien. Ik zou vijf boeken kunnen schrijven over de mooie dingen die ontstaan uit oorlog – vanuit trauma, verwoesting en verdriet.” 

Wat voor rol speelt religie in oorlog?  

“In Oekraïne speelt religie niet echt een centrale rol in de oorlog, hoewel de meerderheid van de bevolking orthodoxchristelijk is. In andere conflicten ligt dat anders, denk maar aan Syrië of Soedan. 

Naar mijn gevoel speelt religie wereldwijd nog te vaak een te grote rol in conflicten, en worden oorlogen daar soms ook bewust rond opgebouwd. Maar vaak gaat het minder om geloof zelf, en meer om minderheden die worden uitgesloten en daardoor tegenover elkaar komen te staan.”  

We zien tegenwoordig de meest gruwelijke beelden op onze smartphone. Wat zou je aan jongeren willen meegeven die deze beelden zien? 

“Dat is een moeilijke kwestie. Enerzijds vind ik dat er meer moderatie moet komen op zulke beelden, omdat mensen er anders ongevoeliger voor worden. 

Anderzijds zijn we het ook verschuldigd aan de mensen die dit meemaken om niet weg te kijken. We moeten erbij stilstaan en als Belgische samenleving ons steentje bijdragen. 

Jongeren mogen niet denken dat zulke situaties zomaar plots ook hier zullen ontstaan. We moeten het hoofd koel houden, goed geïnformeerd blijven en vooral betrouwbare nieuwsbronnen volgen via officiële platformen. Niet door eindeloos naar gruwelijke beelden op sociale media te blijven kijken.”