Geen standaardteksten, geen stijve ceremonie, maar een verhaal op maat van twee mensen. Vrijzinnig humanistisch consulent Linde Waeyaert (32) vertelt wat je kan verwachten van een relatieviering bij het huisvandeMens. “Een ceremonie moet écht tonen wie mensen zijn.”

“Onze relatieplechtigheden zijn er voor twee mensen die zich kunnen vinden in vrijzinnig humanistische waarden. Mensen die zeggen: wij zijn niet gelovig en willen dus niet trouwen in een kerk of moskee. In het vrijzinnig humanisme staat de mens centraal. Waarden zoals zelfbeschikkingsrecht, solidariteit, respect en vrijheid spelen daarbij een belangrijke rol. Tijdens onze huwelijksplechtigheden komen die waarden op verschillende manieren tot uiting. Enerzijds verklaren koppels zich akkoord met het vrijzinnig humanistische karakter van de plechtigheid. Dat gebeurt vaak al in het begin. Ik stel mezelf bijvoorbeeld ook voor als vrijzinnig humanistisch consulent. Daarnaast gaan we samen met het koppel op zoek naar hoe die humanistische waarden concreet aanwezig zijn in hun relatie. Wat vinden zij belangrijk? Welke waarden dragen ze mee? Zijn er al kinderen of pluskinderen, dan praten we ook over opvoeding: welke waarden willen ze doorgeven en hoe geven ze daar als ouder of plusouder vorm aan?”

Wat gebeurt er juist als je je aanmeldt bij het huisvandeMens voor een relatieviering?

Wanneer mensen contact opnemen, worden ze uitgenodigd voor een eerste gesprek. Tijdens dat gesprek luisteren we vooral naar de reden waarom mensen bij ons aankloppen. Daarnaast bekijken we ook of er een goede match is, en toetsen we het vrijzinnig humanistische aspect af. Ik zeg daarbij vaak: “Mensen even goede vrienden, maar misschien sluiten andere opties beter aan bij wat jullie zoeken.” Ik geef dan soms het voorbeeld dat een imam ook geen plechtigheid zal begeleiden voor iemand die orthodox gelovig is.

Wat gebeurt daarna?

Onze plechtigheden zijn heel persoonlijk. Als mensen zeggen: “Wij willen dit graag doen”, dan is het ook de bedoeling dat wij hen echt leren kennen. Daarom plannen we na het eerste kennismakingsgesprek een tweede gesprek in, waarbij we meer de diepte ingaan. Tijdens dat gesprek luisteren we naar hun verhaal. Wat delen ze met elkaar? Waarin verschillen ze? Waarom willen ze dat engagement aangaan? Waarom willen ze trouwen? Wat betekent dat voor hen? Hoe kijken ze naar de toekomst? Maar er is ook ruimte voor luchtigere en warme vragen. Hoe hebben jullie elkaar leren kennen? Hoe is het aanzoek gebeurd? Welke muziek is betekenisvol voor jullie? Zijn er belangrijke mensen, getuigen of familieleden, die jullie graag het woord willen geven tijdens de ceremonie?

Hoe ziet zo’n plechtigheid er concreet uit?

Iedere ceremonie is anders. Sommige mensen willen iets heel romantisch, anderen eerder sereen. Sommigen zeggen expliciet: “Het hoeft zeker geen stijve bedoening te zijn, er mag gerust humor in zitten.” Ook daar houden we rekening mee.

We bespreken ook hoe mensen het rituele aspect zien: willen ze ringen uitwisselen, geloftes uitspreken of andere symbolische elementen toevoegen? In dat tweede gesprek proberen we dus echt te ontdekken wie die mensen zijn en hoe hun relatie in elkaar zit. Dat is belangrijk, omdat wij op basis van die gesprekken een persoonlijke tekst schrijven voor de ceremonie. We vragen niet zomaar aan ChatGPT: “Schrijf eens een huwelijksplechtigheid.” We vertrekken echt vanuit het verhaal van die mensen. Wie zijn zij? Hoe staan ze in het leven? En hoe kunnen we dat op een mooie en authentieke manier tot uitdrukking brengen? De ceremonie moet echt tonen wie de mensen zijn. Binnen de mogelijkheden kan je de ceremonie zo persoonlijk en creatief maken als je zelf wil. Dat maakt het net zo bijzonder: we blijven heel dicht bij de mensen zelf.

Naast de klassieke ringuitwisseling: welke andere rituelen duiken er nog op?

Ik zeg altijd tegen mensen: je moet niets doen om gewoon “iets te doen”. Een ritueel heeft enkel zin als het persoonlijk en betekenisvol aanvoelt. Daarom bekijken we samen wat echt bij het koppel past. We vragen bijvoorbeeld ook vaak of er mensen zijn die er niet bij kunnen zijn, omdat ze overleden zijn of niet meer mobiel zijn. Veel koppels willen daar toch even bewust bij stilstaan. Soms gebeurt dat met een foto, een lege stoel of een kort herdenkingsmoment in het begin van de ceremonie.

Sommige koppels betrekken graag hun gasten actief bij de plechtigheid. Gasten kunnen bijvoorbeeld iets opschrijven, een duimafdruk achterlaten op een canvas of deelnemen aan een symbolisch ritueel. Er is ook al eens een boom geplant geweest. Andere rituelen draaien dan weer rond het gezin. Momenteel begeleid ik bijvoorbeeld een koppel met een kindje en een pluskind. Voor hen is het huwelijk ook een engagement naar hun gezin toe. Daarom krijgen de meisjes ook elk een ring, als symbool van hun verbondenheid als gezin. Een ander mooi voorbeeld was een ceremonie waarbij elk gezinslid gekleurd zand aan een vaas toevoegde. Dat symboliseert de verbintenis, maar tegelijk ook dat iedereen een eigen verhaal en persoonlijkheid heeft. Je blijft individu, maar je kiest ervoor om samen verder te gaan.

Wanneer is voor jou een huwelijksplechtigheid geslaagd?

Dat is vooral iets wat je op dat moment voelt: de blije gezichten, mensen die zich op hun gemak voelen, een warme sfeer die klopt. Natuurlijk krijgen we achteraf ook vaak bedankingen, en dat is altijd fijn. Tijdens de voorbereiding leer je mensen echt kennen. Het gaat meestal om heel gelukkige momenten, maar tegelijk hoor je ook over moeilijke periodes in hun leven: momenten van tegenslag, twijfel of situaties waarin ze even niet meer wisten hoe het verder moest. Je maakt dat traject dus van dichtbij mee, waardoor je ook echt een band opbouwt.

Welke plechtigheid zal je altijd bijblijven?

Dat is moeilijk kiezen, maar als ik er één moet noemen, dan denk ik meteen aan een plechtigheid van vorig jaar. Het ging om twee mensen met enorm veel humor. Er is heel veel gelachen, maar tegelijk was het ook heel diepgaand en intens om hun verhaal te vertellen.

Hun leven was niet altijd gemakkelijk geweest, maar het waren twee mensen die heel positief in het leven stonden. Op een bepaald moment zeiden ze: “Wij kijken er nu al naar uit om later met onze rollator door Gent te wandelen en te vloeken op al die kasseien.” Dat vond ik zo’n mooi beeld. Toen dacht ik echt: dit zit goed tussen die twee. Dat voel je soms gewoon heel sterk tijdens een ceremonie.