In de week waarin we het einde van de Tweede Wereldoorlog herdenken, is Edith Eger op 98-jarige leeftijd overleden. Haar leven, van gedeporteerde tiener in Auschwitz tot psycholoog die generaties leerde hoe je je innerlijke vrijheid hervindt, maakt haar tot een van de meest betekenisvolle stemmen van herinnering en veerkracht. Daarom is zij onze Mens van de Week.

Edith Eger werd in 1927 geboren in Košice, in het huidige Slowakije, als jongste dochter van een Joods-Hongaarse familie. Ze was een getalenteerde turnster, danseres en gymnasiumleerling, tot de anti-Joodse wetten haar toekomst abrupt afsneden. In 1944 werd ze samen met haar ouders en haar zus Magda, een pianiste, gedeporteerd naar Auschwitz. Haar andere zus, Clara, een violiste, overleefde de oorlog doordat haar muziekleraar haar verborgen hield.

In Auschwitz werd Edith van haar moeder gescheiden, die meteen naar de gaskamer werd gestuurd. Diezelfde avond nog werd ze gedwongen te dansen voor Josef Mengele. Het brood dat ze daarna kreeg, deelde ze met anderen, een klein, maar veelzeggend gebaar dat haar latere levenshouding al in zich droeg: zelfs in de hel koos ze voor menselijkheid.

Dat moment markeerde het begin van een tweede leven

Wat volgde was een tocht langs verschillende kampen, een dodenmars, uitputting en overleven op gras. Toen het Amerikaanse leger Gunskirchen bevrijdde, werd Eger, nog slechts 32 kilo zwaar, met een gebroken rug en tyfus, onder een stapel lichamen vandaan gehaald, omdat een soldaat haar hand zag bewegen. Dat moment markeerde het begin van een tweede leven.

Edith en Magda herstelden in Amerikaanse veldhospitalen en keerden terug naar Košice, waar zij hun zus Clara terugvonden. Hun ouders hadden Auschwitz niet overleefd.

Na de oorlog bouwde ze met haar man, Béla Eger, een nieuw bestaan op in de Verenigde Staten. Jarenlang zweeg ze over haar trauma’s, tot ze via therapie en een vriendschap met Viktor Frankl haar eigen weg vond. Ze promoveerde in de klinische psychologie, specialiseerde zich in posttraumatische stress en opende een praktijk in Californië. Centraal staat haar filosofie van mentale vrijheid: de overtuiging dat mensen altijd een keuze hebben in hoe zij op lijden reageren. Pas in 2017 schreef ze haar memoires De keuze, Leven in vrijheid, waarin ze haar oorlogsherinneringen en de verhalen van haar cliënten verweeft. Het boek werd een internationale bestseller.

Later volgden Het geschenk en De ballerina van Auschwitz, evenals een theatervoorstelling De dans ontsprongen gebaseerd op haar leven. Tot op hoge leeftijd bleef ze lezingen geven, interviews verzorgen en masterclasses aanbieden.

In een week waarin we het einde van de oorlog herdenken, herinnert Eger ons eraan dat vrijheid nooit vanzelf spreekt en dat het onze verantwoordelijkheid is haar levend te houden. Ze bewees dat zelfs wie door de diepste duisternis is gegaan, een licht kan worden voor anderen.