Op 24 oktober strijkt deMens.nu neer in De Schorre in Boom voor het Vurig Verbonden Lichtfestival. Het licht, een belangrijk symbool voor de vrijzinnigheid, staat er centraal, maar het festival is meer dan een feestelijke bijeenkomst. Het is ook het moment waarop deMens.nu haar toekomstmanifest voorstelt: een koers richting 2030 en verder, met zichtbaarheid, impact en verbinding als rode draad. Raymonda Verdyck, voorzitter van deMens.nu, nodigt alvast iedereen uit met een vrijzinnig humanistisch hart.

Raymonda, op 24 oktober is er het Vurig Verbonden Lichtfestival. Waarom is dat voor jou zo belangrijk?

Op 24 oktober brengen we onze vrijzinnig humanistische gemeenschap samen, en dat heeft voor mij een dubbele betekenis. Enerzijds willen we aan de wereld laten zien wat wij betekenen en waar onze gemeenschap voor staat, door mensen samen te brengen rond thema’s die voor ons belangrijk zijn. Anderzijds willen we ook onze eigen mensen samenbrengen. We zijn heel actief op allerlei terreinen in heel Vlaanderen, maar dit is een fantastisch moment om samen dingen te beleven rond die thema’s, en vooral om het licht, dat voor ons zo belangrijk is, in de kijker te zetten en ons daarrond te verenigen en te verbinden.

Welke thema’s moeten volgens jou nog meer ‘licht’ krijgen?

We hebben in de aanloop naar het Lichtfestival een brede bevraging gedaan, en daaruit kwamen een aantal nieuwe elementen naar boven waar we ons rond willen verenigen. Zingeving en spiritualiteit, bijvoorbeeld. Daar denk je niet meteen aan bij een vrijzinnig humanistische gemeenschap, maar het is voor ons even belangrijk als in andere gemeenschappen. Mensenrechten zijn voor ons ook cruciaal: menswaardig bestaan, menselijkheid, samenhorigheid en verbondenheid zijn essentiële elementen.

Zelfbeschikking blijft ook een belangrijk thema, misschien wel het bekendste?

Zeker. Onze baseline denk voor jezelf, zorg voor elkaar gaat daar expliciet over. Zelfbeschikking is voor ons een heel belangrijk thema, of het nu gaat over euthanasie of over abortus: mensen moeten het recht hebben om hun eigen keuzes te maken. Maar ook “zorg voor elkaar” speelt daarin een rol. We zijn niet alleen op deze aardbol, en dat betekent dat we ons ook engageren voor andere rechten, zoals onderwijs en mensenrechten in het algemeen.

Die verbinding waar je het over hebt, is dat een essentieel gegeven?

Voor mij is dat heel belangrijk. Alleen ga je snel, maar samen ga je verder. Als we de handen in elkaar slaan, kunnen we veel meer bereiken, en kunnen we ook op een respectvolle en fijne manier met elkaar omgaan. Ik spreek altijd over onze gemeenschap als een gezin: niet één individu, maar heel veel mensen samen, verbonden rond fundamentele waarden, en die daarvoor ook uitnodigen.

Dat is wel de dialectiek die er bij vrijzinnigen altijd is: het individu dat beslist, zelfbeschikking, mensenrechten, maar anderzijds ook dat samenzijn om echt kracht te krijgen in de samenleving.

Dat klopt, en dat speelt voor mij op verschillende niveaus. Ook een overheid, een politiek bestel, moet die gemeenschap mee dragen en rekening houden met de gemeenschap bij de beleidsmaatregelen die ze neemt. Maar als vrijzinnig humanistische gemeenschap zie ik onze fundamentele opdracht als: samen voor elkaar zorgen, én samen zorgen dat mensen hun eigen keuzes kunnen maken, of dat nu gaat over gelijke kansen in onderwijs, het recht op abortus of euthanasie.

Zijn we als gemeenschap zichtbaar genoeg?

Nee, dat vind ik nog altijd niet. Ik denk dat we nog te onbekend zijn. Heel veel mensen weten niet goed wat we doen of waar we voor staan. Er zijn tal van vrijzinnig humanistische organisaties die zich inzetten in specifieke domeinen, van cultuurbeleving . Maar dat is jammer genoeg nog te weinig bekend. Ik denk dat we met trots moeten laten zien waar we voor staan, dat we veel meer naar buiten moeten durven komen. Dan kunnen we nog veel meer mensen inspireren dan we vandaag al doen.

Is het Vurig Verbonden Lichtfestival een eerste stap in die strategie om bekender te worden?

Zeker. We brengen er heel veel mensen samen die nu al rond ons gedachtegoed werken en dat ook willen laten zien. Op het Verlichte Plein zullen onze lidorganisaties vertellen wie ze zijn, wat ze doen, en hoe ze zorgen voor verbinding, gemeenschapsvorming en ondersteuning. Het is een uitgelezen moment om op een mooie manier kennis te maken met ons, aanwezig te zijn, en het zal bruisen van activiteit, energie en inspiratie. Een uniek moment om de buitenwereld te tonen wat onze vrijzinnig humanistische gemeenschap te bieden heeft.

Op het festival wordt ook het toekomstmanifest onthuld. Kan je al een tipje van de sluier lichten?

Voor mij is dat een beetje het startschot voor onze gemeenschap om het perspectief richting 2030 en verder uit te tekenen. We willen onze krachten bundelen om veel meer bekendheid te krijgen, maar ook om veel meer aanwezig te zijn in de samenleving en impact te kunnen garanderen op het vlak van beleidsvorming. De waarden waar we voor staan, dragen bij aan het respect voor een samenleving waarin mensen op een wenselijke, menswaardige manier kunnen leven. Waarin we zorgen voor elkaar, maar ook onze eigen weg kunnen uittekenen en zelf kunnen beschikken. Het is eigenlijk een strategie om onszelf nog veel meer te laten zien en kennen, en om onze impact op de samenleving nog effectiever te maken.

Sinds de Tweede Wereldoorlog is er in ons land veel veranderd, ook in de goede richting: mensen kunnen vrijer zijn en hun eigen keuzes maken. Toch heb je het gevoel dat sommige zaken vandaag meer onder druk staan dan tien jaar geleden?

Dat denk ik zeker. Niet alleen in België, maar ook in de landen dicht bij ons komen een aantal van onze waarden effectief onder druk te staan. Abortus bijvoorbeeld is een thema dat terug ter discussie staat. Wij ijveren vanuit deMens.nu net voor een verlenging van de termijn, maar dat krijgt heel veel ideologische tegenkanting. Je ziet ethische discussies terugkomen waarin heel wat irrationele elementen naar boven komen, en waarin ook geloofsgemeenschappen weer een rol proberen te spelen. Voor ons blijft het fundament dat mensen over hun eigen keuzes moeten kunnen beslissen. Een wetgeving die op basis van wetenschappelijk onderzoek iets mogelijk maakt, verplicht niemand om het ook te doen, het creëert een recht. We zien dat bij ethische dossiers, maar evenzeer bij andere thema’s waar het respect voor menselijkheid onder druk komt te staan: denk aan de vluchtelingenproblematiek en mensenwaardigheid, of aan wat er in onze gevangenissen gebeurt. Daarom moeten wij onze stem laten horen en blijven opkomen voor deze rechten, voor menselijkheid en menswaardigheid.

Vrijzinnig humanisme is dus meer dan ooit nodig?

Ja, om de eenvoudige reden dat onze waarden universeel zijn: menswaardigheid, vrijdenken, mensen kansen bieden en hen de kans laten om hun eigen keuzes te maken, respectvol met elkaar omgaan en samenleven. Ik denk dat dat cruciale elementen zijn voor een moderne en democratische samenleving. Als we onze vrijzinnig humanistische waarden een plaats kunnen geven in de wereld, wordt die wereld menselijker. Dan kunnen we een samenleving creëren waar het goed leven is.

Wie is er allemaal welkom op 24 oktober?

Ik hoop vooral onze gemeenschap te ontmoeten: de mensen die vandaag al heel sterk bezig zijn met het uitdragen van onze vrijzinnig humanistische waarden. Maar uiteraard is iedereen die onze waarden deelt welkom, zo kan iedereen kennismaken met waar wij voor staan. Ik hoop dat we hen kunnen inspireren en dat ze zich herkennen in de waarden die wij uitdragen.