Welke culturele werken kan een vrijdenker absoluut niet missen? Muzikant Frank Vander linden van De Mens maakt zijn selectie. “Hij laat je met een goed gevoel achter, of beter met het gevoel dat je iets hebt ingezien.”

Film: The Old Oak van Ken Loach

De film The Old Oak van Ken Loach raakte me meer dan ik had verwacht. Bij hem moet je niet zijn voor grote cinema, maar voor indringende verhalen die je echt bewegen en je bijna vanzelf aanzetten tot engagement. Door de jaren heen is Loach milder geworden, minder militant, maar nog altijd gedreven door een diepe menselijkheid.

In The Old Oak volgt hij een Engelse cafébaas uit een verarmd dorp, iemand bij wie veel is mislukt: zijn relatie, zijn band met zijn zoon, zijn toekomst. Wanneer Syrische vluchtelingen zich in het dorp proberen te settelen, vindt hij, bijna toevallig, een nieuw doel in het helpen van deze mensen. Zijn motivatie is oprecht, maar ook verbonden met zijn eigen leegte en mislukkingen. Terwijl hij hen probeert te ondersteunen, wordt hij tegengewerkt door de lokale bevolking: een working class gemeenschap die zich vijandig opstelt tegenover nieuwkomers en duidelijk worstelt met racisme en angst voor verandering.

Wat mij raakt, is dat de film geen grote conclusies trekt. Hij laat je gewoon even stilstaan. Ik betrapte mezelf erop dat ik eerst dacht: alweer zo’n grauwe, miserabilistische Engelse film. Maar zonder Hollywoodsentiment laat Loach je toch met een goed gevoel achter, of beter met het gevoel dat je iets hebt ingezien.

Fotografie: Robert Doisneau

Onlangs bezocht ik in La Boverie in Luik de fototentoonstelling van de Franse fotograaf Robert Doisneau. Ik kende veel van zijn iconische beelden van het Parijse straatleven al uit fotoboeken, maar daar kwamen ze pas echt tot hun recht. Je kijkt niet alleen naar de technische perfectie, maar ook naar een verleden dat heel even terugkomt.

Vooral de foto’s van spelende kinderen bleven hangen, bijna Quick en Flupke-achtig, kinderen die op straat plezier maken met iets onnozels. Je weet dat die wereld niet meer bestaat, en toch raakt het je. Geen goedkope nostalgie, maar een zacht, melancholisch gevoel dat tegelijk pijn doet en goed doet.

Dat maakt het zo bijzonder: je kijkt naar een foto, maar eigenlijk kijk je naar tijd die opnieuw zichtbaar wordt.

Boek: John and Paul – A Love Story in Songs van Ian Leslie

Sedert enkele jaren lees ik bijna uitsluitend non-fictie. Fictie irriteerde me plotseling: als een roman opende met “Meneer X was 63 toen hij …”, haakte ik af. Wat heb ik met meneer X te maken? Het schijnt niet ongewoon te zijn voor mensen van mijn leeftijd. Misschien is het een fase, maar voorlopig zit ik er nog middenin.

Het non-fictieboek dat me recent het meest heeft verrast, is John and Paul van Ian Leslie. Muziek bepaalt mijn leven sinds mijn vijftiende, en Leslie schrijft over de muziek van The Beatles met een precisie die me meteen meeneemt. Ik kan nog altijd plezier beleven aan lectuur over de kleinste details van muziekopnames. Ik geloof dat je via een obsessie, voor muziek, kunst, strips, of wat dan ook, de wereld kunt begrijpen. Omdat in het detail het universele schuilt.

Leslie fileert de relatie tussen Lennon en McCartney. Hun vriendschap, rivaliteit, samenwerking. Hij ontkracht of bevestigt clichés met overtuigende, solide argumenten, die tegelijk poëtisch en fijngevoelig zijn.

Voor mij bevat dat boek, in de tien pagina’s over Hey Jude, misschien wel de meest onthullende zinnen die ik ooit over muziek én menselijke relaties heb gelezen.

Het boek toont hoe toevallig én onvermijdelijk hun ontmoeting was. Twee jonge gasten in dezelfde stad, die elkaar net zo goed hadden kunnen mislopen, tot die ene namiddag waarop Paul naar een optreden van John ging. Als hij daar niet was binnengewandeld, was de geschiedenis anders verlopen.

Die gedachte ontroert me: hoe één ontmoeting zo’n ontploffing kan veroorzaken, bij henzelf, bij luisteraars, bij andere muzikanten. Je kunt gerust zeggen dat het een wereldgebeurtenis was.

foto Frank Vander linden © Guy Kokken