Aan de Zwitsers-Franse grens, 175 meter onder de grond, bevindt zich de Large Hadron Collider (LHC), een 27 kilometer lange ring waarin minuscule deeltjes bijna met de snelheid van het licht op elkaar worden afgevuurd. Die botsingen worden geregistreerd door het CMS-experiment, een van de vier grote detectoren van CERN. De detector, 21 meter lang en 14.000 ton zwaar, functioneert als een gigantische digitale camera die tot 40 miljoen botsingen per seconde analyseert om nieuwe deeltjes en natuurwetten te ontdekken.

Het experiment speelde een cruciale rol in de ontdekking in 2012 van het Higgsboson, een wetenschappelijke doorbraak die mee voortbouwde op het theoretische werk van de Belgische natuurkundige en Nobelprijswinnaar François Englert. Daarmee kreeg België een bijzondere plaats in de geschiedenis van de moderne natuurkunde, een traditie waarin Steven Lowette vandaag een prominente rol speelt.

Zijn fascinatie voor de kosmos begon niet in theorieboeken, maar bij Volkssterrenwacht MIRA in Grimbergen, waar hij als tiener de fundamenten van de sterrenkunde leerde kennen. “Ook op school, in het Atheneum van Etterbeek, had ik veel interesse voor wiskunde en wetenschappen, maar het is inderdaad op MIRA dat mijn fascinatie voor sterrenkunde en al wat daar mee te maken had volledig tot ontbolstering kwam. Ik was eigenlijk te jong om aan de cursus sterrenkunde te mogen deelnemen, maar Frank Deboosere zorgde ervoor dat er een oogje werd dichtgeknepen.” Die vroege verwondering bracht hem naar de deeltjesfysica, de wetenschap die de kleinste bouwstenen van ons universum onderzoekt.

Voor Lowette is de benoeming het resultaat van een lange internationale loopbaan. Hij is al sinds 2001 betrokken bij CMS. Zijn eerste stappen zette hij als doctoraatsstudent aan de VUB. Daarna werkte hij zes jaar als postdoctoraal onderzoeker voor de University of California in Santa Barbara, een universiteit met een sterke reputatie in de natuurkunde. Vervolgens keerde hij via een FWO Odysseus II-mandaat terug naar Brussel. 

“Met ons onderzoek zullen we heel wat fysicakennis vooruitstuwen”

Lowette werkte mee aan de ontdekking van het Higgsdeeltje en richt zich vandaag vooral op het grote raadsel van donkere materie: een onzichtbare stof die het grootste deel van de massa in het universum vormt, maar die we nog nooit rechtstreeks hebben kunnen zien. Voor hem is dat geen mysterie om te bewonderen, maar een uitdaging die experimenteel moet worden ontrafeld.

Als fysicacoördinator wordt hij verantwoordelijk voor de kwaliteitscontrole van alle onderzoeksresultaten, de dagelijkse organisatie van honderden data‑analyses en de langetermijnvisie van het volledige fysicaprogramma. “Onze overkoepelende taak is om alle leden van het experiment in staat te stellen data te analyseren en resultaten van topkwaliteit te produceren op de meest efficiënte en impactvolle manier.”

Volgens Lowette breekt voor CMS een bijzonder spannende periode aan. “Einde juni beëindigen we een periode waarin de LHC botsingen leverde aan nooit eerder bereikte intensiteit. In die zogenaamde Run‑3 verzamelden we ongeveer tweemaal zoveel botsingen als tijdens Run‑2. Ik zal mijn mandaat dus beginnen met een enorme dataset die nog grotendeels onontgonnen is.”

Daarnaast lopen onderzoeken naar donkere materie, de eigenschappen van de topquark, de verschillen tussen materie en antimaterie en de toestand van materie kort na de oerknal. “Met ons onderzoek zullen we heel wat fysicakennis vooruitstuwen”, aldus Lowette.

De VUB noemt zijn aanstelling terecht “een belangrijk signaal voor de internationale positie van de Belgische wetenschap”.