Er zijn verhalen die je niet vergeet, omdat ze iets blootleggen wat we liever niet zien: de gruwel van de oorlog én de mens die daar toch probeert mens te blijven. Oekraïne na het front, de reportage van Marijn Trio, dwingt de blik voorbij de cijfers en de geopolitiek, naar wie probeert recht te blijven in omstandigheden die niemand zou mogen meemaken. Andri is zo’n mens. De jonge soldaat verloor een oog, twee armen en een been, maar weigert zich terug te trekken in stilte. Hij leidt opnieuw rekruten op en is vastbesloten terug te keren naar het front. Niet uit heroïek of roekeloosheid, maar omdat hij gelooft dat vrijheid een verantwoordelijkheid is. Daarom is hij onze Mens van de Week.

“Als de oorlog morgen stopt, zal Oekraïne nog tien jaar lang protheses moeten maken.” Het is Vjatsjeslav Zaporozjets die het zegt, de voormalige bouwondernemer die nu een hightech revalidatiecentrum runt voor soldaten die ledematen of ogen verloren. Meer dan 120.000 Oekraïners zijn intussen zwaar gewond geraakt, meer dan in Afghanistan, Irak en Vietnam samen. Het land bouwt protheses met een snelheid en inventiviteit die nergens anders in Europa te vinden is, niet uit luxe, maar uit noodzaak. Soldaten moeten zo snel mogelijk uit hun rolstoel, zegt Zaporozjets, anders dreigt psychisch verval.

Aan het front worden gewonden razendsnel geëvacueerd, soms al na een amputatie ter plaatse. Ze vertellen het alsof ze een been hebben gebroken. “Mijn vrouw had een gezonde man, nu heeft ze er een zonder been.” Maar de echte littekens zitten dieper. Een arts die gewonde soldaten repatrieert in een tot ziekenhuis omgebouwde bus zegt het onomwonden: “Ze zullen de oorlog altijd met zich meedragen.” In een centrum voor verslaafden zie je wat dat betekent: soldaten die aan het front begonnen te drinken of te gebruiken, partners die een getraumatiseerde vreemdeling terugkrijgen in plaats van de man die ze naar het front stuurden. Een vrouw vertelt hoe haar echtgenoot schreeuwt in zijn slaap en woedeaanvallen heeft. Dan laat een dode zich soms makkelijker eren.

En dan is er Andri. Een lichaam dat bijna volledig werd afgenomen, maar een wil die niet brak. Hij blijft actief in dienst en wil terug scherpschutter worden. Niet omdat hij het geweld zoekt, maar omdat hij zich nuttig wil voelen. Zijn verhaal is geen heldenepos. Het is een getuigenis van diepe menselijkheid die zich toont in de gruwel van oorlog. Een reportage die  in elke school, elke vereniging, elke politieke bijeenkomst mag worden getoond, niet om te choqueren, maar om te herinneren aan wat op het spel staat wanneer vrijheid geen abstract begrip is, maar een lichaam dat littekens draagt.

Oekraïne na het front, te bekijken op VRT MAX