Welke culturele werken kan een vrijdenker absoluut niet missen wanneer alles tot de essentie wordt herleid. Geen praktische overlevingskit, maar een persoonlijke selectie van boeken, films, muziek en beelden die richting geven, troost bieden of het denken scherp houden. Fotografe Lieve Blancquaert maakt haar selectie.

Film: Sentimental Value van Joachim Trier

Een prachtige en waardevolle film over de rol van een vaderfiguur. Twee zussen, Nora en Agnes, worden na jaren opnieuw geconfronteerd met hun vader Gustav, ooit een gevierde regisseur die hen grotendeels in de steek liet. Wanneer hij Nora, zijn oudste dochter, uitnodigt voor een rol in zijn nieuwe film en zij weigert, geeft hij de rol aan een Amerikaanse actrice, waardoor oude wonden opnieuw openrijten.

De film toont hoe afwezigheid niet altijd kwaadwillig is. Soms is iemand gewoon niet in staat om meer te geven dan die heeft meegekregen. Gustav is geen monster, maar een man die gevangen zit in zijn eigen verleden, zijn eigen tekortkomingen. De jongste dochter die dat begint te begrijpen, vond ik bijzonder waardevol. Dat durven kijken naar het verleden, het openleggen en proberen te begrijpen waarom mensen zijn wie ze zijn, dat is voor mij essentieel. Het raakte me ook persoonlijk: mijn eigen vader heb ik nooit echt gekend. Hij stierf vorig jaar, na meer dan 25 jaar zonder contact. Verhalen over vaders blijven dus confronterend.

Muziek: Tiburtina Ensemble

En dan is er natuurlijk muziek. Als ik maar één iets mag meenemen, dan alles wat polyfoon is. Polyfonie is voor mij op sommige momenten het meest volmaakte en troostende wat er bestaat: meerdere stemmen die samen iets openen wat één stem nooit kan. Het tilt je op, het draagt je, het ademt.

Ik maakte een voorstelling met het Tiburtina Ensemble, een Tsjechisch vrouwenkoor van acht zangeressen. Hun middeleeuwse en vroegbarokke muziek raakt me diep. Hun klank is puur en krachtig, alsof ze een eeuwenoude draad opnieuw vastnemen en doorgeven.

Boek: All Fours van Miranda July

Als ik één boek mag meenemen, dan is het All Fours van Miranda July. Het is een vreemd, grappig en meeslepend werk. Vanaf de eerste pagina word je erin gezogen. In recensies wordt benadrukt dat het over een vrouw in de menopauze gaat, maar het verhaal is zoveel rijker dan dat. Het boek volgt een 45-jarige vrouw die besluit zichzelf opnieuw uit te vinden, zonder te weten waartoe dat zal leiden. Ze neemt risico’s, bevraagt haar leven en haar burgerlijke bestaan, en gaat op een ongewone, soms bizarre manier op zoek naar zichzelf.

Ik vind All Fours een ongelofelijke aanrader, voor mannen én vrouwen. In het begin dacht ik dat het misschien een typisch vrouwenboek was, maar mijn man heeft het ook gelezen en hij heeft zich er niet alleen geweldig mee geamuseerd, maar er ook veel uitgehaald. Daarom zou ik het aan de hele wereld willen aanraden. July is ook filmregisseur, scenarioschrijver, actrice en dat voel je: haar werk is eigenzinnig, scherpzinnig en vol verbeelding.

Theater: Nooit Nooit van WOLF WOLF

Ik heb Nooit Nooit in NTGent gezien, waar het in première ging, en het heeft me echt geraakt. Het uitgangspunt is eenvoudig en tegelijk diep ontroerend: het theaterarchief wordt leeggemaakt, alles dreigt weggegooid te worden, en vier jonge acteurs besluiten dat ze dat niet kunnen laten gebeuren. Ze nemen het waanzinnige, bijna dwaze besluit om het hele archief van buiten te leren, zodat het nooit verloren gaat.

Tijdens die megalomane onderneming worden ze vergezeld door een oudere archivaris, vertolkt door Fabrice Delecluse, die als stille maar krachtige rode draad door de voorstelling loopt. Eén scène raakte me bijzonder: Flor Van Severen brengt een soort ode aan zijn vader. Het wordt heel persoonlijk, heel kwetsbaar. Het stuk gaat over bewaren en verliezen, herinneren en vergeten, over wat we doorgeven en wat we kwijtraken. En het toont hoe jong talent met lef en kwetsbaarheid iets kan maken dat echt binnenkomt.

Foto: Trace van Marc De Blieck

Ik ontdekte het werk van Marc De Blieck pas onlangs. In het S.M.A.K. in Gent liep ik zonder veel verwachtingen een zaal binnen, tot ik plots voor een enorme foto van bloemen en natuur stond. Die overviel me volledig: ik werd er instant gelukkig van, op een manier die bijna fysiek aanvoelde. Waarom precies blijft moeilijk te benoemen.

Soms doet kunst iets met je dat zich niet laat analyseren. Misschien heeft het te maken met hoe Marc De Blieck werkt: met lagen van scherpte en onscherpte die over elkaar schuiven, waardoor je als kijker niet alleen kijkt, maar bijna in het beeld wordt gezogen. Het grote formaat van de foto versterkt dat gevoel nog. Je staat er niet voor, je staat erin.