Omdat Florentina Holzinger (40) met Sancta opnieuw de grenzen van de podiumkunsten verlegt, én omdat ze niet buigt voor kritiek maar koppig en moedig haar eigen artistieke weg blijft gaan, staat ze deze week centraal als Mens van de Week. Haar nieuwe feministische operavoorstelling, waarin nonnen rolschaatsen, conventies sneuvelen en het heilige wordt opengebroken, zet zowel de kunstwereld als het publieke debat op scherp.

De Oostenrijkse theatermaakster geldt als een van de spannendste stemmen van het moment. Haar werk is rauw, compromisloos en doordrenkt van een scherp feministisch bewustzijn. Ze staat bekend om voorstellingen met een hoog showgehalte die canonieke werken en maatschappelijke normen openbreken.

Op 4 april gaat Sancta in première bij Opera Ballet Vlaanderen in Antwerpen. De voorstelling komt met een opvallend duidelijke content warning: “Deze voorstelling bevat naaktheid en toont expliciete seksuele handelingen, alsook representaties en beschrijvingen van (seksueel) geweld. Ook zijn (nep)bloed, het plaatsen van piercings en het toebrengen van wonden te zien.”

Op de scène verschijnen rolschaatsende naakte nonnen, een muur met gekruisigde lichamen en zelfs een robot die de mis opdraagt. Toen Sancta eerder in Stuttgart te zien was, werden in het openingsweekend achttien toeschouwers onwel, een feit dat inmiddels zelfs tot ironische T‑shirts leidde met de tekst “In der Oper gewesen, gekotzt”.

Voor deze nieuwe productie vertrekt Holzinger van Paul Hindemiths Sancta Susanna (1922), een schandaalopera over een non die haar seksualiteit niet kan onderdrukken tijdens het bidden. Holzinger herwerkt dat materiaal tot een radicaal nieuwe ‘misviering’. Ze mengt opera met liturgische muziek en hedendaagse genres. Zo creëert ze een ritueel waarin pijn, schaamte en schuldthema’s die vrouwen in de katholieke traditie vaak zijn opgelegd, worden teruggeëist en hergedefinieerd.

Sancta is een theatraal statement over spirituele én seksuele emancipatie, over vrouwelijke kracht en verbondenheid.

Het resultaat is allesbehalve traditionele opera. Sancta is een theatraal statement over spirituele én seksuele emancipatie, over vrouwelijke kracht en verbondenheid. Het heilige wordt niet vernietigd, maar heruitgevonden: als een plek van extase, rebellie en solidariteit.

Geen kunst om braaf te behagen

De controverse liet niet op zich wachten. De Antwerpse bisschop Johan Bonny noemt de voorstelling “ongepast” en vraagt zich af: “Ik heb niets tegen naakte dames, maar waarom hebben ze een zusterkap aan?” Volgens hem wordt er “grotesk de vloer aangeveegd met het christendom”. Hij tekent protest aan namens “gekwetste gelovigen”, maar roept tegelijk op tot kalmte. Christelijke jongeren kondigden acties aan, maar Bonny vraagt hen om die niet door te zetten.

Artistiek directeur Jan Vandenhouwe van Opera Ballet Vlaanderen waarschuwt voor “een heksenjacht op kunst die kritisch of feministisch is” en benadrukt dat Holzinger in dialoog gaat met de beeldentaal die eeuwenlang de westerse kunstgeschiedenis heeft gevormd, niet om te bespotten, maar om te bevragen. Hij waardeert de oproep tot kalmte, maar begrijpt niet dat bisschop Bonny al een oordeel velt zonder de voorstelling te hebben gezien.

Wat vaststaat: Holzinger maakt geen kunst om braaf te behagen. Sancta is een explosieve mix van performance, opera, pop, metal en ritueel, een voorstelling die schuurt, schittert en vragen stelt. Wie bereid is zich over te geven aan deze ervaring, ontdekt een maker die de podiumkunsten op hun grondvesten doet daveren.

Onverschillig blijft niemand.

Door de controverse zijn de voorstellingen al weken uitverkocht.