Op 21 juni, wanneer op het noordelijk halfrond de dag het langst duurt, vieren vrijzinnig humanisten wereldwijd Wereldhumanismedag. Het is geen eeuwenoude feestdag, maar een relatief recente afspraak binnen de internationale humanistische beweging. Toch is ze in enkele decennia uitgegroeid tot een wereldwijd moment van zichtbaarheid, reflectie en engagement.

Wereldhumanismedag ontstond in de Verenigde Staten. In de jaren tachtig begonnen lokale afdelingen van de American Humanist Association elk op hun eigen manier een “humanist day” te organiseren. Over de datum bestond aanvankelijk geen consensus: sommige groepen kozen symbolische momenten uit de geschiedenis van het humanisme, andere gaven er een eigen invulling aan. Pas eind jaren tachtig groeide er een consensus. Zowel de American Humanist Association als de toenmalige International Humanist and Ethical Union, nu Humanists International, keurden resoluties goed die 21 juni officieel vastlegden als Wereldhumanismedag.

Waarom 21 juni?

De keuze voor 21 juni is geen toeval. De datum valt samen met de zonnewende, een moment dat al eeuwenlang symbool staat voor verbondenheid. Voor vrijzinnig humanisten krijgt die symboliek een eigentijdse betekenis. Het “licht” verwijst niet naar iets bovennatuurlijks, maar naar kennis, rede en wetenschappelijk inzicht. Wereldhumanismedag wil expliciet bijdragen aan het zichtbaar maken van vrijzinnig humanisme als levensbeschouwing en het verspreiden van onze waarden.

Terwijl Europa en Noord-Amerika op 21 juni de langste dag vieren, is het op het zuidelijk halfrond net de kortste dag van het jaar. Maar ook daar werkt de symboliek: niet als hoogtepunt van licht, maar als kantelpunt. Het moment waarop het licht terugkeert en de dagen terug beginnen te verlengen.

Een dag zonder script

In tegenstelling tot traditionele religieuze feestdagen heeft Wereldhumanismedag geen vaste vorm: er bestaan geen vaste rituelen, er is geen uniforme viering en geen centrale regie. Humanists International beschrijft de dag als “een goede aanleiding voor een feest”, van een spontane bijeenkomst, een publiek debat tot een georganiseerde picknick. Of zoals bij ons in Vlaanderen en Brussel, waar we Langste Tafels op openbare plaatsen zetten en iedereen uitnodigen voor een gezellige ontmoeting.