In Vlaanderen zijn er tal van bijzondere plekken met een vrijzinnige geschiedenis. De Geuzetorre in Oostende, ‘de stad aan zee’, is het oudste vrijzinnig ontmoetingscentrum van Vlaanderen. Het ligt centraal, op wandelafstand van het station, het Maria Hendrikapark en de bekende driemaster Mercator. 

Het verhaal van het vrijzinnig ontmoetingscentrum De Geuzetorre begint in 1971. Na de initiatiefnemers in Knokke richtten een tiental Oostendse vrijzinnigen op 11 april een ‘raad van laïciserende vrijzinnigen’ op. Ze lanceerden een vrijwel identiek manifest met de aankondiging dat er vanaf 1 mei 1971 een Vrijzinnig Laïciserend Centrum zou worden opgericht. De vzw werd uiteindelijk een feit op 1 februari 1972. 

Om het aantal vrijzinnigen aan de overheid te kunnen voorleggen, vroeg men mensen ‘die bij vol geestelijk vermogen geopteerd hebben voor de laïciserende vrijzinnige levensbeschouwing’ om een akte van laïciserende vrijzinnigheid te ondertekenen. 

De koninklijke chalet die men in Oostende voor ogen had, werd niet toegekend. Maar met de woontoren Europacentrum kwam de stad in 1977 wél tegemoet aan de vraag naar een vaste ontmoetingsplaats voor vrijzinnigen. 

De vrijzinnige gemeenschap koesterde intussen grotere plannen, en het stadsbestuur ging daarin mee. In 1999 namen ze hun intrek in een nieuwe, ruime infrastructuur: De Geuzetorre. De naam verwijst naar de oude watertoren die het decor vormt van de brede vuurtorenwijk rond de Kazernelaan. 

De neogotische watertoren werd gebouwd in 1900. Het is een ‘paddenstoeltype’, met een kuip die breder is dan de voet. De toren is 35 meter hoog en staat op een aarden verhoging. Sinds 1961 is hij niet meer in gebruik. Hij werd beschermd erfgoed én een paradijs voor liefhebbers van speleologie. 

Architect Michel De Langhe ontwierp De Geuzetorre in de koningin der badsteden, met alle voorzieningen die een vrijzinnig ontmoetingscentrum nodig heeft. Er was zelfs een eigen drukkerij. 

De centrale inkomhal vormt op de benedenverdieping en de eerste verdieping de spil tussen de twee voorgebouwen en de achterliggende polyvalente zaal. Ze laat elk onderdeel afzonderlijk functioneren. 

De gebogen dakvormen beperken visueel de bouwvolumes en zorgen voor een harmonieuze integratie van het complex in de omgeving. 

In de hal valt het kunstwerk met fontein ‘Zingend zoals gebekt’ van Jimmy Huys te bewonderen. Dit zes meter hoge werk bestaat uit brons, water en licht. Het symboliseert de vrijheid en de individuele zoektocht naar licht, en erkent de diversiteit in menselijke expressie en perspectieven. 

Zoals de kunstenaar het zelf verwoordt: “Als één ding de vrijzinnigheid bindt, dan zeker de vrije individuele zoektocht naar … ieder zoals gebekt … allen zoals ze zijn. Vandaar mijn symbolische benadering: samen of alleen proberen mensfiguren met maskersnavels en aangenaaide vleugels hun tocht naar het licht te volbrengen!” 

Foto’s © Arne Van Lierde