Consulenten van de Stichting voor Morele Bijstand aan Gevangenen geven individuele morele bijstand aan gedetineerden. Zij bieden hen een luisterend oor binnen een echte vertrouwensrelatie. Zo’n vertrouwensband bouwen ze stap voor stap op.

Op zoek naar meer diepgang in mijn leven en om van betekenis te zijn voor mijn medemens, raakte ik geboeid door de inzet van een moreel consulent in de gevangenis.

Ondertussen is de gevangenis van Hasselt voor mij al vele jaren een vertrouwde omgeving, waarbinnen ik me als vrijwillig moreel consulent vrij beweeg. Dat in fel contrast tot haar bewoners die hun dagen in krappe ruimten – de cellen – doorbrengen. Levend op het opgelegde ritme van de dag en afhankelijk voor alles wat ze doen van het gevangenisregime met zijn strikte reglementen.

Honderden gesprekken voerde ik met gedetineerden, waarbij ik gedurende de tijd dat ze in detentie zitten, zoveel mogelijk met hen en ook naast hen meeloop. Ik hoorde en beleefde uitzonderlijke verhalen. Ik mocht getuige zijn van verlies van waarden en van bewonderenswaardige veerkracht.

Lang geleden ontmoette ik Ivan, toen een jongeman van 35 jaar. Hij stond geseind. Werd onverwacht op straat – wandelend met de hond – door de politie opgepakt.

Het was een erg ingrijpende ervaring voor hem om eerst in een kale politiecel opgesloten te worden en vandaar in de gevangenis terecht te komen. Daar moest hij al zijn spullen inleveren, wat voor hem aanvoelde als een stuk van zijn persoonlijkheid dat hij afstond. Van het ene op het andere moment was hij niet langer een vrije mens.

“Zo is ons eerste gesprek – nadat hij enkele dagen opgesloten zit – een schreeuw van hulpeloosheid”

De eerste dagen achter de gevangenismuren waren indrukwekkend voor Ivan. Hij is ontredderd en van slag. Hij ziet het niet meer zitten om verder te gaan. Leven in die omstandigheden heeft geen zin en hij denkt eraan zich iets aan te doen. Zo is ons eerste gesprek – nadat hij enkele dagen opgesloten zit – een schreeuw van hulpeloosheid.

Ik spreek hem moed in en geef enkele tips om de druk wat te verlichten.

Een week later voelt hij zich al wat beter. De zwartste gedachten zijn naar de achtergrond verschoven. Hij heeft naar zijn familie kunnen bellen. Leert het dagritme kennen van opstaan, eten, wandelen, eten, wandelen, eten, slapen, opstaan …

Ik bespeur gelatenheid en berusting. Het gesprek verloopt helemaal anders. In plaats van een man die erg diep zit, recht hij nu meer zijn rug. Het wordt een aangenaam gesprek. Voorzichtig peil ik zijn interesses. Ik vertel hem over het bestaan van de bibliotheek en over de sportmogelijkheden. Later zal ik het zeker nog hebben over opleidingen die worden aangeboden en werk dat kan worden aangevraagd.

Er gaan enkele weken overheen. Ivan begroet me dit keer zowaar met een glimlach. Hij heeft boeken uitgeleend die hem aanspreken, heeft zich opgegeven voor werk. Heeft zelfs een eerste keer een videogesprek gehad.

Hij vertelt rustig over zijn feiten en schuldgevoelens, begint na te denken over zijn toekomst. Een andere gespreksbron wordt aangeboord. Hoe hij als kind niet gewenst was door zijn moeder en al vroeg op straat rondhing. Een verhaal van een jongere in en dan weer uit een instelling. Een verhaal van de pedalen kwijt zijn, zoekend naar warmte en genegenheid die hij maar niet vond. Tijdens de vele gesprekken bloeit hij open. Het vertrouwen groeit en er komen heel wat emoties los. Ik luister en wandel met hem mee door zijn hoogtes en laagtes. Zo gaan weken, maanden, jaren voorbij …

Om privacyredenen getuigen moreel consulenten anoniem en zijn alle namen van gedetineerden schuilnamen.