Op 20 mei verzamelden honderden leerkrachten, directies en sympathisanten aan het kabinet van Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir in Brussel. Aanleiding voor het protest zijn de geplande hervormingen van de levensbeschouwelijke vakken, die volgens de actievoerders vanaf 1 september zware gevolgen dreigen te hebben voor zowel leerkrachten als leerlingen. Tijdens een gesprek met de vakbonden leek de minister voorzichtig bereid om bepaalde maatregelen opnieuw te bekijken. “Dit is niet hoe een democratie hoort te werken. Ik verwacht van onze samenleving dat we dit niet zomaar laten passeren.”

Op de Koning Albert II-laan kleurde de menigte opvallend zwart. Dat was geen toeval: de organisatoren riepen op om in het zwart gekleed te komen als symbool voor wat zij omschrijven als “de afbraak van kwaliteitsvol levensbeschouwelijk onderwijs”. De vakbonden deelden ook symbolisch 1.399 nummers uit: het geschatte aantal jobs dat door de hervormingen op de helling zou komen te staan.

De Vlaamse regering werkt al geruime tijd aan een hervorming van de levensbeschouwelijke vakken, zoals zedenleer, godsdienst en islam. Officieel moet die hervorming zorgen voor meer flexibiliteit en een eenvoudigere organisatie voor scholen. Volgens de betrokkenen dreigt het echter vooral uit te draaien op een besparingsoperatie die kan oplopen tot 100 miljoen euro per jaar, met minder leerkrachten en grotere klasgroepen tot gevolg.

Zo dreigt volgens de aanwezige leerkrachten de inhoudelijke kwaliteit ernstig onder druk te komen staan. Tijdens de lessen levensbeschouwing kunnen jongeren uitgebreid praten over identiteit, emoties, maatschappelijke kwesties en levensvragen. In grote klassen, waarin leerlingen uit verschillende jaren en studierichtingen samen zitten, wordt dat volgens hen bijzonder moeilijk.

Ook directies trekken luid aan de alarmbel. Zij vrezen dat de hervormingen organisatorisch moeilijk werkbaar worden en uiteindelijk vooral de leerlingen zullen treffen. Directeur Evy Buelens van De Gobbel verwoordt het scherp:

“Het dossier van de levensbeschouwelijke vakken is een mooi voorbeeld van hoe dossiers door ons strot geramd worden. Hoe we verstoken blijven van informatie om dingen goed te organiseren. Maar vooral hoe geraakt wordt aan rechten van mensen en kinderen. Dat maakt mij bezorgd. Nu hebben we als directie negen dossiers die we op orde moeten krijgen tegen 1 september. In al die maatregelen heb ik geen enkele maatregel gevonden waar het kind beter van wordt. En dat is net waar we allemaal voor moeten blijven gaan.”

Herziening dringt zich op

De minister ontving tijdens de actie vertegenwoordigers van de vakbonden. Volgens hen wachten de hervormingen ondertussen al meer dan zes weken op een advies van de Raad van State. Dat zou volgens de vakbonden kunnen wijzen op ernstige juridische en praktische bezwaren bij de plannen.

De vakbonden vroegen daarom om de hervormingen minstens een jaar uit te stellen. Volgens hen liet de minister verstaan dat ze dat voorstel vrijdag meeneemt naar de ministerraad. Eerder noemde Demir de huidige plannen zelf al “een draak”. Ze gaf ook aan bereid te zijn bepaalde maatregelen af te zwakken, al hopen de vakbonden vooral dat de volledige besparing van tafel verdwijnt.

Bij sommige actievoerders leeft dan ook nog hoop dat de hervormingen grondig worden bijgestuurd, al overheerst bij velen onzekerheid. Zo ook bij leerkracht zedenleer Lotte Dhaene:

“Ik ben niet zo hoopvol. Misschien wordt het een jaar uitgesteld, maar dat betekent opnieuw een jaar onzekerheid. Het zou wel goed zijn mochten er doordachtere maatregelen uitgewerkt worden, want nu is het duidelijk dat alles in de soep dreigt te draaien. Ik zou zelf klassen van 35 leerlingen krijgen. Dan kan je niet meer hetzelfde doen. Wij leren kinderen respectvol en verdraagzaam omgaan met verschillende levensbeschouwingen. Dat is vandaag enorm belangrijk.”

Voor lector zedenleer Mathias Vander Hoogerstraete voelt de actie dubbel aan:

“Als ik zie hoeveel gedreven en geëngageerde leerkrachten hier aanwezig zijn, dan geeft mij dat net hoop voor onze samenleving. Levensbeschouwelijk onderwijs, zingeving en identiteitsvorming zijn enorm belangrijk. Maar ik lees nu in de krant dat de minister liever de vakken zou afschaffen en scholen zelf laten beslissen wat ze met die uren doen. Als een minister die zegt te willen inzetten op onderwijskwaliteit geen plaats meer ziet voor levensbeschouwelijke vorming, dan stemt me dat weinig hoopvol.”

Toch zijn er ook leerkrachten die strijdvaardiger klinken. Zo ook Marcela Caldas Dahas: “Ik vind het zorgwekkend hoe zulke hervormingen

vandaag doorgeduwd worden. Dat is niet hoe een democratie hoort te werken. Ik verwacht van onze samenleving dat we dit niet zomaar laten passeren.”

Naast leerkrachten en directies waren ook heel wat sympathisanten aanwezig om hun steun te betuigen. Zo ook Mario Van Essche, voorzitter van het Humanistisch Verbond: “Levensbeschouwing is belangrijk voor mensen. Jongeren moeten daarin goed begeleid worden, in verdraagzaamheid en respect voor elkaar. Vanuit de politiek zien we nu een rechtstreekse aanval op de levensbeschouwelijke vakken, en dat vind ik onbegrijpelijk. Als vrijzinnig humanisten blijven wij achter onze leerkrachten niet-confessionele zedenleer staan.”