Het voorstel van minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V) om de abortustermijn op te trekken van 12 naar 14 weken, wordt door sommigen onthaald als een stap vooruit. Maar voor Carine Vrancken, directeur van LUNA, de vereniging van Nederlandstalige abortuscentra in België, klinkt het vooral als een gemiste kans. Vanuit haar jarenlange ervaring in de abortushulpverlening ziet ze dagelijks wat er op het spel staat. “Wie in de praktijk werkt, weet dat dit wetsvoorstel de vrouwen die het het hardst nodig hebben, niet helpt.”

Het nieuwe voorstel van Verlinden dat plots zaterdag in de krant Het Nieuwsblad stond, verraste zowel de coalitiepartijen in de regering als ook de mensen die in het veld staan. Al verbaast Carine Vrancken zich vooral over de timing en niet zozeer over de inhoud: “Ik had eerder al vrij hallucinante geluiden gehoord. Zo suggereerde iemand op het kabinet van Verlinden dat ongewenst zwangere vrouwen ‘toch ook afstand kunnen doen voor adoptie’. Dat toont hoe weinig kennis er soms is over ongeplande zwangerschappen en de realiteit van abortus. Het is pijnlijk om te merken dat zulke mythes nog altijd mee het debat bepalen.”

Volgens haar is dat precies het probleem: het voorstel vertrekt niet vanuit de realiteit van vrouwen, maar vanuit politieke symboliek. “In onze centra zien we elk jaar opnieuw dezelfde patronen. Ongeveer 400 Belgische vrouwen moeten naar Nederland omdat ze buiten de wettelijke termijn vallen. Dat lijkt misschien weinig, maar het gaat om mensen die op een extreem kwetsbaar moment zitten. Vaak spelen er meerdere problemen tegelijk, of merken ze hun zwangerschap pas laat op. Dat zijn geen uitzonderingen, dat is de dagelijkse praktijk.”

Vrancken benadrukt dat een termijn van 14 weken niets verandert aan hun situatie. “Een zwangerschap die op 16 of 18 weken ongewenst is, wordt niet plots gewenst omdat de wet twee weken opschuift. Het blijft een ongewilde zwangerschap. En deze vrouwen blijven in de kou staan.”

“Mensen kiezen niet voor een zwangerschapsafbreking omdat kinderen hen niets kunnen schelen. Integendeel.”

Ze stoort zich ook aan de argumenten die de minister gebruikt. Het idee dat een embryo van 15 weken pijn zou voelen, noemt ze fout en misleidend. “De hersenen zijn dan nog niet voldoende ontwikkeld om pijnprikkels te ervaren. Dat staat duidelijk in het expertenrapport. En zelfs áls dat vroeger zou kunnen, dan is dat een kwestie van pijnstilling, niet van wetgeving.” Ook het argument dat de ingreep na 14 weken ‘te zwaar’ zou zijn, vindt ze onzinnig. “Het alternatief is een volledige zwangerschap en bevalling. Dat is pas ingrijpend. Dat lijkt men gemakshalve te vergeten.”

Wat haar het meest raakt, is dat het debat zo weinig oog heeft voor verantwoord ouderschap, een kernbegrip in de abortushulpverlening. “Mensen kiezen niet voor een zwangerschapsafbreking omdat kinderen hen niets kunnen schelen. Integendeel. Ze doen het omdat ze kinderen zó belangrijk vinden dat ze alleen in de juiste omstandigheden aan ouderschap willen beginnen. Een kind krijgen is een engagement van minstens twintig jaar. Dat verdient zorgvuldigheid, stabiliteit en ruimte. Dat is waar onze cliënten mee bezig zijn.”

Ze ziet het dagelijks: vrouwen die dachten dat ze zes weken zwanger waren, maar bij een echo ontdekken dat het om 16 of 17 weken gaat. “Voor de overgrote meerderheid maakt die duur geen verschil. Het blijft een ongewenste zwangerschap. Maar de wet maakt wél een verschil. Een verschil dat hen dwingt om naar het buitenland te reizen, vaak in stilte en met veel schaamte. Je moet je realiseren wat het betekent om iets te moeten doen in het buitenland dat in je eigen land niet mag. Dat is geen detail. Dat is een zware last.”

“We doen alles om de vrouwen te helpen, ook al moeten we mee de grens over”

Vrancken hoopt dat minstens de verplichte wachttijd van zes dagen uit de wet verdwijnt. In het nieuwe voorstel van Verlinden wordt die wachttijd teruggebracht naar twee dagen. “Noem het wat het is: een verplichte pauze. Mensen denken al na vóór ze een afspraak maken. In geen enkele andere medische context bestaat een wettelijke wachttijd. Goede hulpverlening betekent dat je samen aftoetst waar iemand staat in zijn beslissingsproces. Daar heb je geen wet voor nodig.”

Aan de vrouwen die vandaag naar Nederland moeten omdat ze hier niet geholpen kunnen worden, heeft ze een duidelijke boodschap. “We blijven er voor hen. We doen alles om hen te helpen, ook al moeten we mee de grens over. Ik zou het liever hier organiseren, omdat we hen dan beter kunnen ondersteunen. Maar zolang de wet niet verandert, blijven we vechten voor die kleine groep vrouwen die het het hardst nodig heeft.”