Abortus
Niels De Nutte
11 juni 2026
Niels De Nutte, lid van de studiedienst deMens.nu en gastprofessor aan de Vrije Universiteit Brussel, betreurt dat het wetsvoorstel voor de beperking van de abortustermijn van minister Verlinden (CD&V) de wetenschappelijke consensus niet volgt. “Strengere wetgeving drijft de praktijk ondergronds, naar de medische clandestiniteit of over de grens.”
De wetenschappelijke consensus pleit voor het verlengen van de abortustermijn tot achttien weken. Toch wil minister Verlinden samen met haar partij de uitbreiding tot veertien weken beperken. De partij schermt met oude argumenten over de pijn van de foetus, die door onderzoek worden tegengesproken. Volgens recente berichtgeving bevat het voorstel ook een uitzonderingsregeling tot achttien weken voor slachtoffers van verkrachting en een inkorting van de bedenktijd van zes naar twee dagen.
Niet alleen inzake euthanasie, ook wat abortus betreft valt het stringente morele kompas van de christendemocratische politica moeilijk te ontkennen. Verlindens recente uitspraak is veelzeggend: “Het is niet de wetenschap die de politiek bepaalt.”
De Belgische wet, die in 1990 met een wisselmeerderheid en na de minikoningskwestie tot stand kwam, limiteert momenteel de abortustermijn tot twaalf weken. Een van de gevolgen daarvan is dat jaarlijks een vierhonderdtal vrouwen de procedure in Nederland ondergaan, waar de ingreep is toegestaan tot 24 weken.
Die grens is niet zomaar een technische parameter, maar de uitkomst van een politieke geschiedenis waarin abortus nooit verdween, alleen van vorm veranderde. Strengere wetgeving dreef de praktijk ondergronds, naar de medische clandestiniteit of over de grens. Het is precies dat patroon dat België al anderhalve eeuw vertoont.
Abortus is historisch altijd gebeurd, legaal of niet. In de negentiende eeuw bestonden al medische abortussen in noodsituaties, vroedvrouw-aborteuses en abortieve middelen. In de kranten doken die praktijken gewoon op, tot de wetgever in 1911 en vervolgens in 1923 de toon verhardde en abortus en anticonceptie moreel en strafrechtelijk viseerde. Wat volgde was een lange strijd voor legalisering.
Daarin ligt ook de oorsprong van het abortustoerisme naar Nederland. Vanaf de jaren 60, en vooral in de jaren 70, werd abortus in België tegelijk een sociaal en medisch probleem, precies omdat vrouwen voor een legale of veiligere ingreep naar Nederland of Groot-Brittannië trokken. In 1975 lieten zowat twaalfduizend Belgische vrouwen abortussen uitvoeren in Nederland. De kloof tussen wet en praktijk werd dus niet kleiner door morele strengheid, maar alleen groter door haar falen.
Wat vandaag opnieuw opvalt, is de schijnbare terugkeer van dat moraliserende karakter in de politieke arena (of is het nooit verdwenen?). Alsof de wetgever weer niet goed hoort dat België intussen levensbeschouwelijk pluralistisch is, en dat inclusieve wetgeving niet kan vertrekken van één moreel wereldbeeld dat zich als neutraal vermomt. In de jaren 50 en 60 probeerden vrijzinnige organisaties wél een wetenschappelijk onderbouwde en pluralistische benadering te ontwikkelen, maar ze bleven lang een klein netwerk binnen een verzuilde logica. Ook dat is een les die vandaag vergeten lijkt te worden.
Het is nochtans niet alsof de medische wereld op hetzelfde punt is blijven steken. In tegenstelling tot wat het politieke debat soms doet vermoeden, bestaat er in internationale medische kringen een brede consensus dat abortuszorg, wanneer zij volgens de geldende richtlijnen wordt uitgevoerd, een veilige en routinematige vorm van gezondheidszorg is. Dat is geen ideologisch standpunt, maar een samenvatting van de huidige wetenschappelijke en medische consensus.
Je mag dus hopen dat, zoals in het verleden, dappere parlementairen zullen opstaan en dat België in de wereld in 2026 ten minste de wetenschappelijke consensus in deze materie volgt. Niet om de geschiedenis te vergeten, maar net om te vermijden dat ze zich als morele kramp blijft herhalen en vrouwen daarmee de clandestiniteit in duwt.
“Mythes over abortus mogen geen basis zijn voor wetgeving”
“Geen vrouw zou als een dief in de nacht naar Nederland moeten vluchten”
Anton Van Dyck, coördinator van Compagnon, in de podcast van De Standaard
De vrijzinnig humanistische organisatie Compagnon begeleidt ongewenst zwangere vrouwen naar Nederland voor hulp. Steun de vrijwilligerswerking via een vrije bijdrage.
